SAN FRANCISCO (AP) -- Một loài hoa Lan có mùi đặc biệt chỉ mọc ở Công viên Quốc gia Yosemite, Mỹ, và được tìm thấy đầu tiên vào năm 1923 là một loài phong lan đặc hữu, đã được công bố vào ngày thứ Hai (16/7/2007) sau khi được đánh giá lại.

Platanthera yosemitensis

Ảnh: Livescience.

Nhà thực vật học Alison Colwell cho biết điều làm nên sự khác biệt cho cây không phải là những bông hoa màu vàng nhỏ xíu mà chính là mùi thối mà cây toả ra để thu hút những kẻ thụ phấn.

Colwell đang làm việc tại Viện khảo sát địa chất Mỹ ở El Portal cho biết "Một buổi chiều, tôi đang xem xét những cây cỏ ba lá và tự nhiên ngửi thấy mùi gì đó 'Eew, mùi gì vậy?'. Nó giống như mùi chuồng ngựa vào một buổi chiều nóng nực".

Loài hoa phong lan đặc hữu duy nhất ở dãy Sierra Nevada thuộc California mọc ở những khu vực có thời tiết mùa xuân ở cao độ 6,000 đến 9,000 feet (1,8 đến 2,7 km). Theo một bài viết trong một bản tin của California Botanical Society tại Madrono, loan báo phát hiện loài hoa mới, tất cả chín khu vực nơi hoa Lan được nhìn thấy trong Công Viên Quốc Gia, có một số khu gần nơi có nhiều du khách thăm viếng.

Loài thực vật mới này có vẻ không có giá trị thương mại gì bởi hoa của chúng nhỏ, chỉ khoảng ¼" (6 mm), nhưng những người yêu phong lan đã bắt đầu vượt những quãng đường dài để đến thưởng thức loài hoa có mùi khó tả này.

Paul Martin Brown, một nhà chuyên môn về hoa Lan, dự định rời khỏi Acton, tiểu bang Main, cuối tuần này đã nói: "Hoa lan này không có thể thấy rõ (vì quá nhỏ) để có nhiều người xếp hàng dài từ San Francisco để chiêm ngưỡng, nhưng tôi đã rời nhà từ Chủ Nhật để đến đây chụp hình hoa."

Cowell, một trong ba khoa học có công phát hiện, đã nói quần thể lan tồn tại trong vùng đồng cỏ ở cao nguyên phía nam thung lũng Yosemite bởi vì vùng này không bao giờ bị đông đá dưới lớp băng.

Có 7 loài thực vật quý hiếm khác cũng được tìm thấy ở Yosemite như cây hành Yosemite, hướng dương Yosemite, và cỏ ba lá Bolander.

Viên chức của Công viên đã nói họ không thể cho biết chi tiết về nơi cây hoa đã được tìm thấy bởi vì họ lo ngại các nhà yêu hoa cuồng loạn. Nhân viên kiểm lâm Adrienne Freeman đã nói "Lo ngại rằng nó sẽ bị giẫm nát, nó là một loại tài nguyên hiếm và quý giá mà chúng ta cần phải bảo tồn."

Colwell nói rằng George Henry Grinnell nhà thực vật học đầu tiên sưu tập quần thể hoa lan năm 1923 và phơi khô, ép hoa thành tập mẫu hoa, mà sau đó đã tặng bộ sưu tập này cho vườn thực vật Rancho Santa Ana Botanic Garden.

Vào một ngày thứ sáu trong tháng Bảy năm 1993, Ron Coleman một nhà khoa học viếng thăm vườn thực vật đã chọn lọc bộ sưu tập. Khi ông ta tìm thấy mẫu hoa gốc trong một tờ của bộ sưu tập hoa với ghi chú của Grinnell mà ông ta tin rằng hoa này có liên quan đến quần thể lan.

Coleman nói rằng "Nó đã sang màu nâu khô đi một chút, nhưng ngay sau đó tôi thấy có nhiều dữ kiện về nó không khớp với những mẫu của bất cứ cây hoa lan nào ở California. Điều phát hiện này không chỉ làm hài lòng cá nhân mà còn làm hài lòng giới khoa học."

Coleman và bạn đồng sự Leon Glicenstein đã lái xe lên Yosemite ngày hôm sau và vui mừng khi họ nhìn thấy hoa dưới ánh đèn xe mờ ảo. Họ chụp hình hoa và gởi nó đến chuyên gia về lan Charles Sheviak, với hy vọng ông ta xác nhận việc ngờ vực của họ đó là cây hoa đặc hữu.

Sheviak, người phụ trách nhà bảo tàng tiểu bang New York, đã kết luận hoa lan này có liên quan đến một loài đã có sinh sống ở dãy núi Rocky Mountains, nhưng các nhà thực vật học ở Yosemite vẫn bảo lưu ý kiến.

Hoa đã thu hút cô Colwell lao vào làm việc từ năm 2003, sau khi Colwell tra cứu mùi của hoa, cô ta đã gọi điện thoại cho Peggy Moore. Họ đã đào một cây từ đồng cỏ và gởi nó cho Sheviak, là người sau đó đã xét lại ý kiến của ông ta.

Cả ba người công bố hôm 3 tháng Bảy, cây mới đã có tên khoa học chính thức là Platanthera yosemitensis, và chính thức trở thành loài hoa mới.

Các nhà yêu lan, đại gia đình lớn nhất gồm khoảng 30.000 loài trên khắp trái đất, đã trao giải thưởng cho loài mới hiếm có đó.

Paul Gripp, người tổ chức hội chợ Santa Barbara Orchid Estate, đã nói "Tôi chỉ là một người nghiên cứu về lan và tôi quá vui khi nghe về điều đó. Nếu đó là loài lan mới, tôi rất thích nó."