Gần đây, theo tin VNExpress loan tải: nhiều giống Lan hài Việt Nam bị coi là tuyệt chủng ngoài thiên nhiên.
Chuyện này làm cho tôi nhớ đến cây Cypripedium macranthos var. rebunense, Miyabe & Kudo 1932. Cây này vốn mọc ở đảo Rebun, Hokkaido, Nhật Bản. Năm 1960 được xuất cảng rất nhiều sang Âu châu, cho nên ở đảo Rebun cây nầy gần như tuyệt giống. Hiện nay người Nhật đang tìm mua và đem về trồng lại tại đảo Rebun.
Từ ngày xa cách quê hương, lòng tôi luôn luôn hướng về quê cũ. Vốn ưa thích hoa lan, tôi đã sưu tầm lan hài từ khắp nơi trên thế giới đem về trồng trong vườn tại thửa vườn nhỏ với tên Hakone Gardens, thuộc Bochum, Đức quốc. Mong muốn nhìn thấy hình ảnh quê hương qua những cây lan hài thân yêu, tôi đã liên lạc vói các nhà nghiên cứu và sưu tầm lan hài tại Âu châu và được biết những cây lan hài Việt nam sau đây đã và đang được những người chơi lan tài tử cấy mô và trồng rải rác khắp các quốc gia Âu châu:
Với hoàn cảnh và phương tiện hiện hữu tôi mới trồng được một vài cây lan hài Việt và những cây này đã nở hoa tại Hakone Gardens, Germany như sau:
Paph. delenatii Paph. delenatii var. album Paph. delenatii semialbum Paph. delenatii vinicolor Paph. vietnamense Paph. vietnamense var. album Paph. micranthum var. album Paph. malipoense var. album Paph. tranlienianum var. album Paph. helenae var. album Paph. hangianum
Paph. emersonii
Vào những ngày tháng dài lê thê của mùa đông lạnh giá, tuyết rơi phủ trắng nhà cửa, núi đồi, nhưng nhìn thấy những đóa lan hài Việt thân thương nở trong nhà mà lòng kẻ tha hương dường như ấm áp hẳn lại.
Năm ngoái ngày này, dưới cánh song Hoa đào ánh má, mặt ai hồng Mặt ai nay biết tìm đâu thấy Chỉ thấy hoa cười trước gió đông
Ngày xưa Thôi Hộ, ngắm hoa đào nở vào mùa xuân mà lòng ngây ngất . Nhưng hoa đào chỉ có sắc mà lại không hương, còn lan hài Hồng (Paphiopedilum delenatii) và hài Hằng (Paphiopedilum hangianum) trồng bên cửa sổ có đủ cả sắc lẫn hương. Sắc của hài Hồng đưa tôi về với quê cha, đất tổ. Hương của hài Hằng trả tôi về dĩ vảng với những ngày thơ ấu quê nhà với giàn thiên lý, với những cây Hoàng lan cao vút. Lan hài Hồng, với đôi má phớt hồng và chiếc môi mầu tím đỏ làm ngẩn ngơ lòng khách tha hương viễn xứ. Còn lan hài Hằng không có hoa nào giống nhau, mỗi hoa là một vẻ đẹp khác nhau. Hai cây lan này một cây mọc ở miền Nam và một cây mọc ở miền Bắc là hai cây lan hài có hương thơm, đó là một điều hiếm có trong những giống lan hài.
Tuyên Quang là cái nôi của lan hài Hằng, một địa danh mà suốt đời tôi chưa bao giờ đặt chân tới, chỉ được biết qua sách vở. Mùa thu năm 1998 sau khi Olaf Gruss và Perner Holger, Đức quốc, đặt tên cho một hoa lan hài đặc hữu mọc ở Tuyên Quang là Hằng, hoa nầy nở ra vào muà xuân năm 1999 làm say đắm biết bao nhà sưu tầm lan hài. Nhưng cũng buồn biết bao khi nghe tin lan hài Hồng, hài Hằng và những giống lan hài trân quý của quê hương đã bị tuyệt chủng ở ngoài thiên nhiên.
Nhân đọc bài "Hãy Cứu Vớt Những Cây Lan Yêu Quý" và bài Người Việt và Hoa lan Việt trên trang Web www.hoalanvietnam.org, tôi mong mỏi rằng những lời lẽ thiết tha và chân tình đó sẽ được người Việt ly hương nồng nhiệt đáp ứng. Nặng lòng với quê hương đất nước, với những cây lan Việt di sản vô cùng quí giá của mẹ Việt Nam, mà chúng ta sao nỡ đành lòng ngậm ngùi nhìn nước chẩy qua cầu.
Nghĩ rằng đời người như bóng câu qua khung cửa, nhưng tôi vẫn ước mong một ngày nào đó, chúng ta có thể trở về trồng lại những cây lan gia bảo nầy trên núi rừng quê hương thân yêu và khi mùa Xuân tới lan hài Việt Nam lại sẽ nở rộ khắp núi rừng từ Bắc vô Nam và trên toàn thế giới.
Ngày đó các bạn và tôi sẽ vui mừng, sung sướng như những bông hoa trân quý sau khi lưu lạc phương trời nay lại trở về với đất mẹ thân yêu.
Nếu những cây Dendrobium của bạn có vẻ chết thì đừng có liệng chúng đi. Hãy trút cây ra khỏi chậu và để nơi mát với ánh sáng vừa phải. Đôi khi (và chỉ hy vọng), cây con "kei ki" sẽ mọc ra ở chỗ thân khô.