Sau những bài: Hoa lan và luật lệ Hoa kỳ, Cây lan Đắt giá và Những vụ án Hoa lan, chúng tôi sẽ đưa lên một loạt bài cùng một vấn đề hầu cảnh báo những ai manh nha làm chuyện phi pháp hoăc vô tình phạm pháp.
Cách đây khoảng 4 năm, một người quen dẫn một vài người bạn tới thăm chúng tôi. Những người này nói là từ Oklahoma và Việt Nam mới sang chơi. Trong câu chuyện, họ cho biết đã được một nhân vật cao cấp bên nhà cho phép vào các khu vườn quốc gia cũng như rừng cấm khai thác lan rừng để xuất cảng. Họ muốn chúng tôi hợp tác buôn bán và nhấn mạnh rằng họ sẽ đảm trách mọi mặt kể cả tài chánh. Vốn dĩ không ưa chuyện tàn phá lan rừng, hơn nữa biết rằng việc nhập cảng lan rừng vào Hoa Kỳ là chuyện phi pháp và khó khăn như hái sao trên trời. Tôi có giải thích sơ qua về luật lệ quy định cho việc nhập cảng và viện cớ tuổi già không muốn dính líu vào thương trường. Muốn để cho họ từ bỏ ý định, tôi cũng cho họ biết rõ về nạn khai thác lan rừng đến nỗi cạn kiệt đến nỗi dù rằng ở rừng cấm hay trong công viên quốc gia cũng chẳng có nhiều lan như họ tưởng tượng. Để giúp họ hiểu biết về luật lệ Hoa Kỳ, tôi tặng họ vài bản tài liệu kể trên và từ đó không thấy họ liên lạc trở lại.
MIAMI Theo ký giả Fred Grimm của tờ Miami Herald, tháng 2 năm 2005, Mac Rivenbark 41 tuổi cư dân tại Fort Lauderdale, Florida đã bị bắt tại phi trưởng quốc tế Miami với 1403 cây lan nhập lậu. Anh ta còn nói với nhà chức trách rằng: Có lẽ tôi là người đầu tiên bị ngồi tù về tội buôn lậu hoa lan!
Trước tòa án, Rivenbark đã nhận tội đã khai man là những cây lan này đã được cấy giống nhân tạo, nhưng thực ra được thân nhân tại Phi luật Tân lấy ở trong rừng và gửi sang Hoa Kỳ.
Cũng nên biết Mac Rivenbark là cựu Hội trưởng hội hoa lan Fort Lauderdale, một diễn giả có tiếng về nuôi trồng hoa lan và chủ nhân vườn lan Mac’s Orchids. Theo tin của bộ Tư Pháp Hoa Kỳ ngày 12 tháng 8 năm 2008, Rivenbark sẽ ra tòa vào cuối tháng 10-2008. Chiếu theo điều luật số 16 chương 3372 và 3373 phạm nhân có thể bị án tới 5 năm tù giam và 2,500,000$ tiền phạt.
SAN FRANCISCO Biện lý tòa án Bắc California, Michael J. Yamaguchi buộc tội ông Harto Kolopaking người Nam Dương về tội nhập lậu trong 2 năm: 1992 và 1993 tổng cộng 1346 cây lan nữ hài có nguy cơ tuyệt chủng. Harto Kolopaking bị bắt tại Los Angeles vào năm 1994 sau khi ông ta bán 216 cây lan hiếm quý cho một nhân viên của Sở Bảo vệ cá thú hoang dã (U. S. Fish and Wildlife) giả dạng là một người sưu tập hoa lan.
Chuyện này khởi đầu từ tháng 5 năm 1993 khi nhân viên Bộ Canh Nông và nhân viên Bưu điện tìm thấy những cây lan nữ hài trong kiện hàng do Kolopaking từ Indonesia gửi tới và ghi là "Hàng Mẫu". Những cây lan này không có kèm theo giấy phép nhập cảng của chính phủ Hoa Kỳ cũng như không có giấy phép xuất cảng của Nam Dương theo như quy định của Quy ước bảo vệ quốc tế (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Flora and Fauna. CITES) Sau đó nhà chức trách khám phá ra 60 bưu kiện tương tự đã được chuyển qua ty Bưu điện Aukland trong thời gian 1992-1993. Tại Hoa Kỳ nhưng cây lan hiếm quý có thể bán tới giá $2000. Harto Kolopaking 28 tuổi là chủ nhân vườn lan C. V. Simanis Orchids tại Lawang, Java có đăng quảng cáo trên Internet, bị bắt khi mang theo 216 cây lan vào Hoa Kỳ và dạm bán với giá 12,695 $. Sau đó Harto bị án 5 tháng tù giam tại Los Angeles vào năm 1995.
Trên đây chỉ là điển hình một vài chuyện buôn lậu hoa lan tại Hoa Kỳ. Chuyện buôn lậu hoa lan trên thế giới còn nhiều, nhưng nhiều hơn cả là những chuyện chưa được khám phá ra như câu hỏi dưới đây.
CÂU HỎI CỦA MỘT NGƯỜI VÔ DANH Trong một cuộc triển lãm quốc tế, nơi gửi lan của tôi ở ngay sát cạnh một nhà vườn Đài Loan. Cây của họ chứa trong những thùng hàng chất cao tận trần nhà. Phía ngoài thùng có ghi 100 cây này, 25 cây kia, nhưng khi mở ra tôi thấy chứa đầy chai trồng những cây lan nhỏ như là Paph. vietnamense và Paph. hangianum. Tôi không hiểu làm sao họ qua mặt được CITES của Đài Loan, nhân viên Quan thuế và bộ Canh Nông Hoa Kỳ? Tôi chỉ biết rằng đến chiều Chủ Nhật khi bế mạc cuộc triển lãm, tất cả những chai này đều đã được bán hết.
Xin các bạn tìm câu trả lời hộ và đón xem những bài nói rõ ràng về Luật lệ của Hoa Kỳ và những vụ án khác được đăng tải nay mai.