Các anh chị thân mến!
Đã đến Hội Hoa Lan gần 5 năm rồi mà sao anh chị chẳng nhận ra được chúng em? Hay anh còn mải mê theo những bông hoa biết nói, còn chị chẳng lẽ còn để ý đến người này lắm điều, người kia nhiều chuyện hay trên tay ai đó có chiếc nhẫn hạt xoàn 2-3 carat sáng chói. Hay là anh chị bị chóa mắt bởi nhưng bông lan xinh đẹp bầy trên bàn triển lãm?

Thực ra nhân diện ra chúng em có gì là khó. Việc này các cụ đã có những câu khen như: mặt hoa da phấn, mình liễu xương mai, da ngà vóc ngọc hay chê như: mặt dơi tai chuột, mắt trắng môi thâm. Những từ ngữ này dù khen hay chê cũng chỉ là để tả mặt mũi tóc tai, vóc dáng. Chúng ta có thể đưa những nhận xét này vào việc nhận diện hoa lan qua từng phần: Hoa, Lá, Thân, Bẹ và Củ. Xin phân tích sơ qua như sau:

HOA

Hoa cũng như người, có người khuôn mặt tròn trịa, có mặt trái xoan nhưng thôi không kể về người nữa kẻo lại bảo chúng em là chê bai hay nịnh hót. Về hoa chúng ta có thể phân biệt về kích thước, hình dáng sau đó mới chú ý về mầu sắc hay hương thơm. Thí dụ lớn nhất như Cattleya hoa nhỏ từ 4-5 cm và to tới 15-20 cm. Về hình dáng phần lớn cánh hoa tròn còn mầu sắc thì đủ cả xanh, đỏ tím, vàng hương thơm ngào ngạt. Dò hoa từ vài ba chiếc đến 15–20 hoa. Oncidium đặc điểm có chiếc lưỡi quá lớn, cánh hoa nhỏ tí xíu, do hoa dài mang theo từ 15 đến 30-40 hoa lung linh như cô vũ nữ. Nhưng cũng có nhiều thứ hoa dáng dấp hơi lạ nhưng cũng chẳng có gì khó nhớ như Disa, Encyclia, Miltonia, Stanhopea v.v...


LÁ
Lá lan cũng vây chúng ta nên để ý tới những đặc điểm của từng loài nhưng chẳng qua cũn chỉ là kích thước và hình dáng. Lá Cattleya to ngang, ngắn và dầy. Lá Laelia cũng hơi giống nhưng dài hơn. Lá Cymbidium, Oncidium vừa dài vừa hẹp và lại vừa mềm, ngoại trừ những giống tai lừa trông chẳng khác gì Cattleya nhưng giống này không có bẹ. Lá Dendrobium to bản và ngắn. Lá Vanda thì cứng và có hình chữ V hay hình ống. Có cây chỉ có 1-2 lá như Bulbophyllum, có cây hàng chục lá như Vanda. Lá cây có vằn như Paphiopedilum delenatii, Paph. micranthum v.v...



THÂN

Dendrobium hay Epidendrum thường có thân như chiếc đũa nhưng có giống dài cả thuớc như Den. anosmum (Dã hạc, Phi điêp) hay Den. moschatum (Thái Bình) hay Epidendrum cinabarium và có giống to như cổ tay (Den. speciosum của Úc hay Schomburgkia của Mễ tây cơ). Có thân lên thằng có cây cong vòng hay rũ xuống

BẸ

Bẹ hay củ cũng như thân hay lá là chiếc bầu chứa nước để nuôi cây. Bẹ Cattleya mập và dài từ 10-20 cn, nhưng cũng có giống dài tới 40-50 cm như Cattleya bicolor, hoặc 70-80 cm như Cattlrya amethystoglossa.

CỦ
Encyclia, Zygopetalum củ tròn và ngắn. Brassia, Oncidium, Odontoglossum tròn nhưng hơi dẹt. Tùy theo loài, lá mọc ở đầu củ như Bulbophullum, Encyclia, Stanhopea hay bao bọc chung quanh củ như Cymbidium.


Nói tóm lại mỗi loài lan có một sự khác biệt với nhau, nếu chúng để ý đến một chút thì chẳng có gì là khó. Nhận diện hoa không khó lắm nhưng cây không hoa lấy gì nhận diện? Khi đó chúng ta căn cứ vào lá, nếu lá cũng không chắc chắn hãy xem tới bẹ hay củ. Nếu vẫn không nhận nổi hãy xem thẻ ghi tên cây lan.

Còn nếu thẻ ghi tên cũng không có nốt, xin mang cây vào hội hỏi anh Ngô Long hay bác Đáng. Nếu ngại mang, ngại hỏi xin miễn bàn.