Vốn dĩ là người yêu thích cây cỏ, cho nên tôi rất thích nhưng đóa hoa hương sắc. Khi còn ở quê nhà chỉ có hoa hồng, hoa cúc hay hoa lay-dơn. Nhưng mấy bông hoa này chỉ có 3-4 ngày đã bắt đầu tàn héo.
Cách đây khoảng 10 năm, vào ngày hiền mẫu, con rể tôi, đem tặng cho một chậu hoa lan đầu tiên mà mãi đến 4, 5 năm sau tôi mới biết tên đích thực của nó. Cây lan này lá mỏng và dài. Cành hoa cao chừng nửa thước mang theo gần trăm bông hoa mầu vàng điểm nâu người bán cho con rể tôi biết là lan con đầm hay lan vũ nữ. Thực vậy những cánh hoa này nhỏ nhít và chiếc váy con đầm lung linh trước gió và cả tháng mới tàn. Tôi đem bỏ ra dưới gốc cây táo tầu sau vườn. Cây lan xanh tốt mọc thêm ra nhiều mầm mới nhưng 2 năm chằng bao giờ có hoa.
Từ đó tôi bắt đầu ham chuộng hoa lan, những cây lan Hồ Điệp phải 2, 3 tháng mới tàn. Rồi từ Hồ Điệp, Vũ Nữ tôi chuyển sang lan đất rồi Catleya. Biết tôi thích hoa lan cho nên các con tôi thường mua tặng cho tôi. Những cây lan này sau khi hoa tàn nhị rữa, chết lần chết mòn ở phía vườn sau. Tôi hỏi thăm bạn bè, mỗi người nói một khác. Người nói bỏ đá cục vào gốc, người bảo tưới bằng nước vo gạo. Ông chồng tôi sau khi đi cải tạo về truyền cho tôi bí quyết nuôi trồng: "Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống". Thấy cây lan vàng vọt, tôi tưới mỗi ngày và bón phân mỗi ngày. Nhưng ô hay! cây lan của tôi không thấy khả quan chút nào, trái lại càng ngày càng thêm tàn tạ. Chiếc lá nhăn nheo như da bà già 90, cái củ lép kẹp, tôi chán quá thấy mình không có duyên với hoa lan vì thế mua nhiều chết nhiều, mua đâu chết đó. Tôi nhủ thầm thôi đành đợi mỗi năm, khi có hội hoa lan ở South Coast Plaza lên đó ngắm nhìn cho đã con mắt.
Đầu năm 2004, khi nghe đài phát thanh và báo chí nói có cuộc triển lãm hoa lan ở chùa Bảo Quang, tôi và chị bạn thân nhất, chị Hoàng An là người cùng một sở thích rủ nhau tới coi. Đây là cuộc triển lãm hoa lan đầu tiên của người Việt do bác Bùi xuân Đáng tổ chức. Bác Đáng là người đã nhiều năm mang hoa triển lãm tại Hội Hoa Lan quốc tế Fascination of International Orchid Show tại South Coast Plaza.
Xem ngày đầu chưa đủ, chúng tôi trở lại lần thứ hai mong hỏi được một vài câu về cách trồng lan. Bác Đáng cho biết trồng lan không khó gì cả và nếu muốn học hãy ghi tên và điện thoại vào danh sách. Tôi không ngần ngại ghi tên và là người đầu tiên đã ghi tên trong danh sách này. Gần đến ngày khai giảng báo chí và các đài lại nhắc nhở nhiều lần. Hôm đó tôi tới sớm để dành chỗ và hy vọng lọt vào 100 người đầu tiên. Nhưng hôm đó người ta đến quá đông, có lẽ tới gần 300 người cho nên phòng họp không còn chỗ chứa. Họ đứng vòng trong, vòng ngoài, không khí trở nên ngột ngạt khó thở. Tôi chỉ nhớ một câu bác Đáng nói: 90% lan chết là vì tưới quá nhiều nước. Ngay sau đó một ban Điều Hành được cấp tốc thành lập để giúp bác có thể tổ chức lớp học thành công.
Nhiều chuyện vui trong suốt khóa học một năm vói số học viên trên dưới 100 người. Sau khi mãn khóa chúng tôi yêu cầu bác thành lập Hội hoa lan cho người Việt và suốt 5 năm qua Hội Hoa Lan là nơi chúng tôi cùng nhau sinh hoạt đều đặn mỗi tháng một lần. Nhờ sự hướng dẫn của bác Đáng cộng với lòng hăng say và thiện chí của Ban Chấp Hành và của các hội viên, Hội Hoa Lan là một gia đình thân mật không có những chuyện cãi vã như những nơi khác.
Tháng 3 vừa qua, chị Nguyệt, chị Ngọc, chị Hạnh, anh Sơn, cô Huệ và tôi cùng bác Đáng về thăm quê hương.
Đến 68 tuổi đời, tôi rất bồi hồi khi đặt chân xuống phi trường Nội Bài. Tôi đã nhìn thấy lại đất nước thân yêu. Tôi là người miền Nam, chỉ nghe và đọc sách để tìm hiểu về Hà Nội và miền Bắc. Chúng tôi đã đi đến tận Ải Nam Quan. Tuy nhiên, chúng tôi đã không thấy được tường tận những gì ông cha chúng ta đã quyết tâm gìn giữ, bởi vì Ái nam Quan nay đã ở bên kia biên giới. Mặc dù còn nhiều tỉnh thành chưa đi tới, chúng tôi đã đi ra được đảo Ngọc Phú Quốc nơi các nhà yêu lan đã tìm được những giống lan lạ. Chắc không phải riêng mình tôi thấy quê hương mình tuyệt đẹp. Tôi đã cố gắng leo lên đến núi Hàm Rồng có đầy hoa lan lạ lùng, lên đến Sân Mây ở Sapa sương giăng phủ đầy đất trời bàng bạc. Ôi chao có gì vui hơn khi nhìn thấy những đóa hoa lan thân thương của quê hương, được đi đến thôn làng Tả Phình gặp được các cô sơn nữ người H’mong chất phác dễ thương. Trong chuyến đi này chúng tôi đã được gặp các khoa học gia Việt Nam như các ông: Phan kế Lộc, Trần duy Quý, Dương xuân Trinh, Nguyễn thiện Tịch, Đinh quang Diệp, Nguyễn vũ Khôi, Lý Thọ và biết bao nhiêu anh chị em trong các Hội lan Hà Nội và Saigon...
Quê hương chúng ta là nơi có những loài lan quý hiếm. Nhưng có lẽ vì người chủ của đất nước thiếu sự chú ý, hoặc có những gì quý hơn nữa cho nên hoa lan đã không được gìn giữ, nên càng ngày càng ít đi. Tuy vậy nhờ vào thời tiết khí hâu của vùng nhiệt đới, ẩm độ ở Việt Nam rất cao, cho nên một nhánh Ngọc Điểm mọc trên cành đơn sơ thôi cũng có thể cho ra 5, 7 giò hoa, Hoàng Thảo cũng thế, Renanthera có thể cao đến 2 hoặc 3 m. Chúng tôi say mê nhìn ngắm và bấm máy lia lịa.
Nhưng thôi xin hãy bỏ qua những chuyện tai nghe mắt thấy, mà xin được trình bầy về chuyện nuôi lan của tôi. Đúng vậy, kể từ khi bớt tưới nước những cây lan của tôi không còn chết như trước nhưng cũng không được tươi tốt như khi mua về nhưng vẫn có hoa đều đều. Tôi bắt đầu mua thêm và mua khá nhiều những loài lan lạ. Nhờ có những bài học hàng tháng tôi mới biết là:
• Lan có giống chịu lạnh, có giống chịu nóng • Có giống cần tưới nhiều, có giống cần để khô rễ mới tưới • Có giống ưa trồng trong chậu chật hẹp mới ra hoa
Tôi tìm hiểu tại sao cây lan con đầm của tôi xanh tốt mà không chịu ra hoa. Đó là tại thiếu nắng và tên khoa học của cây lan này là Oncidium sphacelatum. Ôi cái tên sao mà khó nhớ! bác Đáng nói chịu khó biên tên vào bảng, thỉnh thoảng lấy ra đọc vài ba lần chứ hội viên Hôi Hoa Lan Việt Nam mà gọi lan con đầm nghe thấy làm sao ấy!
Lan của tôi bây giờ khoảng 700-800 chậu, đếm không sao cho xuể. Chỗ để chật rồi mà vẫn không chừa cái thú mua lan. Con rể đã làm thêm giàn giá mà cũng chẳng bao lâu đã chật chỗ. Bây giờ trồng cây nào được cây đó cho nên tôi mua từ lan Úc khá đắt tiền cho đến những cây lan hoa nhỏ li ti mà tên đọc khó khăn vô cùng. Riêng có một loài lan mà sau nhiều lần thất bại bây giờ mới thành công, đó là loài Vanda. một loại phong lan, khó trồng.
Lúc đầu vì thiếu kinh nghiệm, thiếu học hỏi, nên Vanda cứ chết hoài, vì tôi ít tưới nước và phân. Miền Nam Cali nắng nhiều, mùa hè chẳng bao giờ có một cơn mưa dù là mưa nhỏ. Độ ẩm lại càng xuống thấp cho nên những cây Vanda của tôi còi cọc, lá nhăn nheo, rễ khô cằn và teo hẳn lại. Tìm hiểu về loài lan này tôi mới biết là Vanda là loài lan thân đơn, lá cứng, ưa nắng, chúng ta phải trồng:
• Dưới lưới 50%., có thễ trồng ngoài nắng nhưng dễ bị cháy lá. • Nhiệt độ tối thiểu là từ 60-70°F, có thể chịu được nhiêt độ đến 95°F, • Ẩm độ 70-80% và phải thật thoáng gió. • Mỗi ngày vào mùa hè phải tưới thật đẫm ít nhất 1 lần, hay đem ngâm trong nước đã pha phân bón mỗi ngày khoảng ½ giờ. • Khi hơi khô ta phải phun sương 2-3 lần mỗi ngày. • Vanda thích phân và nước, mùa xuân và thu bón phân 2 lần một tuần pha loãng, mùa đông ngưng bón phân. • Vanda thích được trồng trong giỏ gỗ (basket), không nên trồng trong chậu nhựa. Khi thay chậu nên bỏ thêm than củi hay vỏ thông lớn. Với điều kiên như trên, tôi có một cây Ascocenda Princess Mikasa từ đầu năm đến nay đã 2 lần ra bông và có thể ra tới 3 lần trong một năm.
Chúc các bạn thành công mỹ mãn.
Trước khi dứt lời, tôi xin mượn lời thơ của thi sĩ Hà Thanh Quang, Úc châu, đọc lên cho vui để thấy đời đỡ khô khan.
Trăm năm thiên hạ, cõi người ta Tài sắc trời cho gọi là quà. Kiếp hoa, một kiếp, bao nhiêu nhỉ? Đời người, hai khắc, một sát na! Lúc trẻ yêu đời, thương cuộc sống. Về già, thưởng nguyệt, thích bông hoa. Ta ngồi chăm bón hoa lan lại Để thấy đời vui lúc tuổi già
Để thấy đời vui lúc tuổi già Thú vui tao nhã ông lẫn bà Cắt tỉa, bón phân, phải hiểu biết Vun trồng, tưới nước, mới ra hoa. Đồng hội, đồng thuyền, chung ý nguyện Khác hoa, khác giống, khó hài hoà Vương giả chi lan, loài thảo mộc Nghìn năm hạnh phúc, cõi người ta
Vốn dĩ là người yêu thích cây cỏ, cho nên tôi rất thích nhưng đóa hoa hương sắc. Khi còn ở quê nhà chỉ có hoa hồng, hoa cúc hay hoa lay-dơn. Nhưng mấy bông hoa này chỉ có 3-4 ngày đã bắt đầu tàn héo.
Từ đó tôi bắt đầu ham chuộng hoa lan, những cây lan Hồ Điệp phải 2, 3 tháng mới tàn. Rồi từ Hồ Điệp, Vũ Nữ tôi chuyển sang lan đất rồi Catleya. Biết tôi thích hoa lan cho nên các con tôi thường mua tặng cho tôi. Những cây lan này sau khi hoa tàn nhị rữa, chết lần chết mòn ở phía vườn sau. Tôi hỏi thăm bạn bè, mỗi người nói một khác. Người nói bỏ đá cục vào gốc, người bảo tưới bằng nước vo gạo. Ông chồng tôi sau khi đi cải tạo về truyền cho tôi bí quyết nuôi trồng: "Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống". Thấy cây lan vàng vọt, tôi tưới mỗi ngày và bón phân mỗi ngày. Nhưng ô hay! cây lan của tôi không thấy khả quan chút nào, trái lại càng ngày càng thêm tàn tạ. Chiếc lá nhăn nheo như da bà già 90, cái củ lép kẹp, tôi chán quá thấy mình không có duyên với hoa lan vì thế mua nhiều chết nhiều, mua đâu chết đó. Tôi nhủ thầm thôi đành đợi mỗi năm, khi có hội hoa lan ở South Coast Plaza lên đó ngắm nhìn cho đã con mắt.
Đầu năm 2004, khi nghe đài phát thanh và báo chí nói có cuộc triển lãm hoa lan ở chùa Bảo Quang, tôi và chị bạn thân nhất, chị Hoàng An là người cùng một sở thích rủ nhau tới coi. Đây là cuộc triển lãm hoa lan đầu tiên của người Việt do bác Bùi xuân Đáng tổ chức. Bác Đáng là người đã nhiều năm mang hoa triển lãm tại Hội Hoa Lan quốc tế Fascination of International Orchid Show tại South Coast Plaza.
Nhiều chuyện vui trong suốt khóa học một năm vói số học viên trên dưới 100 người. Sau khi mãn khóa chúng tôi yêu cầu bác thành lập Hội hoa lan cho người Việt và suốt 5 năm qua Hội Hoa Lan là nơi chúng tôi cùng nhau sinh hoạt đều đặn mỗi tháng một lần. Nhờ sự hướng dẫn của bác Đáng cộng với lòng hăng say và thiện chí của Ban Chấp Hành và của các hội viên, Hội Hoa Lan là một gia đình thân mật không có những chuyện cãi vã như những nơi khác.
Đến 68 tuổi đời, tôi rất bồi hồi khi đặt chân xuống phi trường Nội Bài. Tôi đã nhìn thấy lại đất nước thân yêu. Tôi là người miền Nam, chỉ nghe và đọc sách để tìm hiểu về Hà Nội và miền Bắc. Chúng tôi đã đi đến tận Ải Nam Quan. Tuy nhiên, chúng tôi đã không thấy được tường tận những gì ông cha chúng ta đã quyết tâm gìn giữ, bởi vì Ái nam Quan nay đã ở bên kia biên giới. Mặc dù còn nhiều tỉnh thành chưa đi tới, chúng tôi đã đi ra được đảo Ngọc Phú Quốc nơi các nhà yêu lan đã tìm được những giống lan lạ. Chắc không phải riêng mình tôi thấy quê hương mình tuyệt đẹp. Tôi đã cố gắng leo lên đến núi Hàm Rồng có đầy hoa lan lạ lùng, lên đến Sân Mây ở Sapa sương giăng phủ đầy đất trời bàng bạc. Ôi chao có gì vui hơn khi nhìn thấy những đóa hoa lan thân thương của quê hương, được đi đến thôn làng Tả Phình gặp được các cô sơn nữ người H’mong chất phác dễ thương. Trong chuyến đi này chúng tôi đã được gặp các khoa học gia Việt Nam như các ông: Phan kế Lộc, Trần duy Quý, Dương xuân Trinh, Nguyễn thiện Tịch, Đinh quang Diệp, Nguyễn vũ Khôi, Lý Thọ và biết bao nhiêu anh chị em trong các Hội lan Hà Nội và Saigon...
Quê hương chúng ta là nơi có những loài lan quý hiếm. Nhưng có lẽ vì người chủ của đất nước thiếu sự chú ý, hoặc có những gì quý hơn nữa cho nên hoa lan đã không được gìn giữ, nên càng ngày càng ít đi. Tuy vậy nhờ vào thời tiết khí hâu của vùng nhiệt đới, ẩm độ ở Việt Nam rất cao, cho nên một nhánh Ngọc Điểm mọc trên cành đơn sơ thôi cũng có thể cho ra 5, 7 giò hoa, Hoàng Thảo cũng thế, Renanthera có thể cao đến 2 hoặc 3 m. Chúng tôi say mê nhìn ngắm và bấm máy lia lịa.
Lan của tôi bây giờ khoảng 700-800 chậu, đếm không sao cho xuể. Chỗ để chật rồi mà vẫn không chừa cái thú mua lan. Con rể đã làm thêm giàn giá mà cũng chẳng bao lâu đã chật chỗ. Bây giờ trồng cây nào được cây đó cho nên tôi mua từ lan Úc khá đắt tiền cho đến những cây lan hoa nhỏ li ti mà tên đọc khó khăn vô cùng. Riêng có một loài lan mà sau nhiều lần thất bại bây giờ mới thành công, đó là loài Vanda. một loại phong lan, khó trồng.
• Dưới lưới 50%., có thễ trồng ngoài nắng nhưng dễ bị cháy lá.
