Ghi nhận thêm 2 loài lan cho Việt Nam

Trong tháng 10-2009, anh Lê Trọng Châu đã gởi cho chúng tôi 2 mẫu lan do anh sưu tầm và trồng tại Đà Lạt vừa nở hoa mà anh cho là lạ. Đúng như nhận xét ban đầu của anh Châu, đây là 2 loài lan lọng mà chúng tôi mới thấy hoa lần đầu, thuộc giống Bulbophyllum, vốn có hơn 95 loài đã được ghi nhận ở Việt Nam trong tổng số hơn 1000 loài đã được đề nghị tên trên thế giới.

Sau khi phân tích các chi tiết và đối chiếu với các tài liệu mà chúng tôi có được thì đây là 2 loài lan lọng đã được Seidenfaden đặt tên, công bố loài mới và cả 2 là loài đặc hữu của Thái Lan.

2 loài lan này được mô tả như sau:

- Bulbophyllum gyrochilum Seidenfaden

Ghi nhận thêm 2 loài lan cho Việt Nam

Phong lan thòng, dài cở 20-30 cm, rễ tập trung ở gốc với vài rễ len lỏi theo giả hành bò ngược lên ngọn. Giả hành nhỏ hình xoan hay hình trứng dài, cao 1,4 cm, rộng không hơn 0,5 cm, nằm ép vào căn hành lập thành một góc nhọn, cách nhau cở 1 cm, bên trên mang 1 lá. Lá hẹp dài, nhọn, phiến lá dài 5-6 cm, rộng không đến 1 cm, lục đậm mặt trên, nhạt mặt dưới, mép cong lật xuống, 1 gân chính lõm trên, lộ mặt dưới. Phát hoa ngắn hơn giả hành, là một tán nhiều hoa màu vàng-nâu đỏ. Lá hoa màu trắng mỏng manh, dài hơn cọng và bầu noãn. Lá đài bên dài cở 3 mm, mập, phía gần đáy có thùy cong lõm. Đài sau hình tam giác hẹp dần, dài 3 mm, rộng 1,5 mm khi trải ra. Cánh trắng có màu nâu hồng ở phần giữa. Môi đỏ rất đậm, cong như vòng tròn, đỉnh gần như chạm đáy, có rìa lông trắng dọc 2 bên mép môi. Trụ có 2 cánh phẳng ở phía trước nối dài bên trên thành 2 sừng trụ tròn nhỏ. Chân trụ nâu đỏ. Nắp trắng có luống dọc nỗi ở giữa.

Loài này tìm thấy ở Doi Sutep và Chong Tha của Thai Lan và được Seidenfaden công bố trong Orchid Genera in Thailand VIII, năm 1979 và cho là đặc hữu. Với việc ghi nhận loài này lần đầu tiên ở Lâm-Đồng - Việt Nam thì tính đặc hữu Thái Lan không còn nữa.

- Bulbophyllum echinulus Seidenfaden

Ghi nhận thêm 2 loài lan cho Việt Nam

Phong lan có giả hành khít nhau, hình trụ tròn, to cở 1 cm đường kính, cao 1-1,7 cm, mang 1 lá. Lá dài 4-4,3 cm, rộng chưa đến 1 cm. màu lục đậm mặt trên, nhạt mặt dưới. Phát hoa rất ngắn, mang tán nhiều hoa, màu vàng tươi. Lá hoa cở 6 mm, hơi ngắn hơn cọng hoa và bầu noãn. Đài sau dài 4,5 mm, rộng 2,5 mm, nhọn đỉnh, gần bằng đài bên. Đài bên nghiêng, hẹp dần và mập gần như thành trụ tròn ở gần phân nữa trên, có đuôi ở chót. Cánh hoa trắng, nhỏ, dài 2 mm, to không hơn 1 mm. Môi màu đỏ, hình lưỡi, uốn cong, có 3 sóng cạn ở mặt trên, có vài lông đỏ tươi ở 2 bên mép về phía đáy. Trụ ngắn với 2 sừng trụ tròn màu vàng, kéo dài ra trước. Nắp trắng có khối lồi sần sùi ở trung tâm, màu vàng.

Loài này tìm thấy ở Phu Luong của Thái Lan, được Seidenfaden công bố là loài đặc hữu của Thái Lan trong Contributions to the Orchid Flora of Thailand X, năm 1982.

Việc phát hiện 2 loài lan này ở Lâm Đồng đã ghi thêm vào danh sách lan Việt Nam 2 loài mới, đồng thời tính đặc hữu của chúng không còn nữa!