Thời buổi huy hoàng của một Hội Hoa Lan đứng vào hàng thứ 3-4 của Hoa Kỳ đã chấm dứt từ khi thương xá South Coast Plaza tại thành phố Costa Mesa không còn chỗ trống. Vài năm sau, tổ chức này thu nhỏ hẳn lại tại khu triển lãm của quận Cam, nhưng dù cho nhỏ hẹp hơn cũng không sao chịu nổi số tiền thuê mướn chỗ quá cao.

Vẫn chưa chịu bỏ cuộc, 3 người đầu não: Tony Glinkass, Roberta Fox và Theo Johnson, năm 2010 đành phải cọ cụm trong một khuôn viên nhỏ hẹp nằm ở góc đường Bear và Sunflower. Thời gian 3 ngày rút còn lại chỉ có 2: Thứ bẩy và Chủ nhật.

Năm nay, một tuần trước khi khai mạc Tony gửi điện thư nhờ chúng tôi quảng cáo dùm trên các phương tiện truyền thông của người Việt, với hy vọng lôi cuốn được những thân chủ đông đảo sẵn sàng bỏ một món tiền không nhỏ mua hoa. Nể tình người bạn năm xưa, thế là thân già phải điện thoại, e mail tới tấp và cuối cùng phải lái xe lên Costa Mesa, vòng đi lộn lại mấy lần, dù rằng đã vào Map Quest tìm đường đến nhà Roberta để lấy mấy tấm chi phiếu nộp cho nhật báo Viễn Đông, đài phát thanh VNCR, và truyền hình VNA TV 57.3 cho kịp.

Tại đây chúng tôi được gặp ký giả Du Miên, dù rằng số tiền chỉ dành cho 2 ngày quảng cáo ông đã tặng thêm một ngày và tăng thêm lượt,. Chúng tôi hy vọng rằng các nhà thương mai Hoa kỳ rồi đây sẽ chú ý tới cộng đồng chúng ta nhiều hơn. Ký giả Du Miên không những ưu ái giới thiệu cá nhân chúng tôi trên đài và lại còn cho số điện thoại, vì vậy suốt 5 ngày từ thứ Ba cho đến thứ Bẩy chuông điện thoai gần như không ngớt từ 8 giờ sáng cho đến 9 giờ đêm. Sáng Chủ Nhật vẫn còn có nhiều người từ Los Angeles, Long Beach gọi tới hỏi đường.

Có môt bà hay một cô không rõ là ai mà giọng ngọt sớt: Anh hả, em đây! Anh có cây lan nào hiếm quý, hãy để dành cho em nhé! Khổ một nỗi bà xã và tôi cùng nhấc điện thoai một lượt, tôi muốn trả lời: Lan anh không có mà chỉ có cái thân già này thôi! Chuyện này không biết phải nên cám ơn hay phiền trách anh bạn trẻ Du Miên?

Mặc dầu 10 giờ mới bắt đầu, trời tuy se lạnh, lấm tấm mưa phùn nhưng khi chúng tôi tới nơi vào 9 giờ 30 sáng thứ Bẩy đã thấy đông đảo người Việt chúng ta. Trong số này 80% là những hội viên Hội hoa lan VN, ai ai cũng muốn đến sớm để mua được những cây lan lạ đẹp, hiếm quý, nhất là những cây có mọc tại VN.


Trên 300 tờ rơi (flyer) với các tên lan Việt đối chiếu với tên khoa học được phát ra đã hết trong khoảnh khắc. Khuôn viên tuy hơi chật hẹp cho 22 gian hàng bầy bán khá nhiều giống lan. Phòng triển lãm tuy nhỏ nhưng đẹp đẽ vì các vườn lan muốn khoe hương sắc những cây lan của mình.


Đông nhất vẫn là Santa Barbara Estates với những giống lan Laelia lai, hoa to, mầu sắc rực rỡ và những chậu Laelia pumila cây tuy nhỏ bé nhưng hoa rất lớn, sau đó là Andy's Orchids với những khóm lan trồng trên các cành cây, khúc gỗ.


Tiếng Việt vang vang, át hẳn ngôn ngữ điạ phương. Giá cả tương đối không quá đắt. Trung bình các hội viên chi ra khoảng 100-200$, nhưng những người bỏ ra trên 500$ mua những nhánh lan lạ không phải là ít. Tay sách, nách mang đem lan đi gửi rồi ra mua tiếp.

Bác ơi cây này có phải của VN hay không? 25$ rẻ hay đắt?
Nhờ bác nói với họ ngày mai mang lên mấy cây lơn lớn một chút 200-300$ cũng được!

Một bà tâm sự:

Từ ngày vào hội, tôi bỏ hẳn chuyện đi sòng bài. Chồng bỏ về VN từ lâu, con cháu khôn lớn đã ra ở riêng, tôi chỉ còn biết vui thú với mấy cây lan. Từ sáng đến chiều tôi ở vườn sau xem xét từ lúc cây vừa mới nhú mầm cho đến khi ra hoa và quên hẳn mọi chuyên, gạt bỏ những nỗi ưu phiền. Chỉ cần nghỉ đi kéo máy ở sòng bài một lần là có thể mua lan chơi được vài ba năm.

Hèn chi giữa thời buổi kinh tế khó khăn xuống thang, tụt dốc mà các bà vẫn mua lan không biết tiếc tiền.

Gian hàng của Peter Lin có mấy cây lan Việt: Dendrobium finlaysonianum (Thạch hộc đùi gà), Dendrobium crystallinum (Hoàng thảo ngọc thạch) bán với giá 24$ một cây nhỏ không có hoa mà chỉ trong nháy mắt đã hết và nhiều người tiếc rẻ không biết mà mua, trong khi đó những cây lan hoa nhiều và mầu sắc rực rỡ chỉ có 15$.


Hội chợ lan không phải là chỉ có hoa lan mà còn có gian hàng bán vật liệu trồng lan và nữ trang với đồ trang trí có hình dáng hoa lan nữa.


Trong hội chợ này có bán nhiều cây khác lạ không phải là lan như cây Tacca chantrieri thường mọc ở Phi Châu, Úc châu và Đông Nam Á Châu, lá như chiếc lá giong gói bánh chưng, hoa có hình dáng khác lạ mà người ta gọi là hoa Dơi đen (Black bat), Hoa của ma quỷ (Devil flower), hay Râu mèo (Cat whiskers).


Mặt trời gần đứng bóng, trong bụng đã thấy kiến bò, món tiền giới hạn hầu như cạn sạch, nên đành cất bước ra về kẻo ma lan quyến rũ lại bị tẩu hoả nhập ma.

Lúc vào không để ý, cho nên lúc ra tìm quanh, tìm quẩn không thấy bãi đậu xe, Tony Glinkass còn hỏi sao lại về sớm vây? Nhìn quanh các bạn già những năm xưa cũ chỉ còn thấy nha sĩ Norito Hasegawa hãy còn còng lưng trước bàn bầy bán lèo tèo mấy giống nữ hài, thú y sĩ Tom Fletcher đang lọm khọm trước lối ra vào, như chờ đón ai đó.


Những người bạn già, bạn trẻ năm xưa đã cùng chúng tôi cộng tác trong ban tổ chức này từ cuối thập niên 1900 đều không thấy bóng như: Dorothy Golberg, Fred & Patricia Anderson, Peter Kuzrt, trong số đó có vợ chồng Bill & Joan Austin và nhiều người tôi không thể nhớ hết tên đều đã lần lượt qua đời.

Rồi đây dù cho ai mất, ai còn, mong rằng hội hoa lan này sẽ được duy trì mãi mãi để cho những kẻ yêu lan còn có cơ hôi thưởng ngoạn những bông hoa lan hương sắc mà thượng đế đã ban cho loài người chúng ta.

Wesminster 9-2011