Bất cứ tháng 2 năm nào, khắp các nơi trên nước Mỹ từ Đông qua Tây, từ Nam chí Bắc cũng có những cuộc triển lãm lan, hoa, cây và vườn.

Cuộc triển lãm Hoa và Vườn của miền Tây Bắc (Northwest Flower and Garden Show) năm nay được đặt tên rất bay bướm văn nghệ là "A Floral Symphony" tổ chức ở Convention Center của thành phố Seattle, cùng một chỗ như hai mươi mấy năm nay không thay đổi. Trong vòng 4 ngày người người lũ lượt đi trảy hội hoa này mặc dù giá vé vào cửa rất đắt, 20 Mỹ kim nếu đi nguyên ngày, và 10 Mỹ kim cho nửa ngày từ sau 3 giờ chiều cho đến lúc đóng cửa. Tôi tiếc tiền ráng chờ đến chiều mới đi để chỉ phải trả nửa vé vì tôi vào mục đích là chỉ mua lan mà thôi, còn ngoài ra có đến 300 cửa hàng bán những thứ hoa khác tôi tính chỉ đi lướt qua chứ không tính ghé vào ngắm nghía gì nên không cần phải mua vé nguyên ngày cho tốn tiền, tôi nghĩ chỉ cần vài giờ là đủ.

Tôi tránh đi ngày đầu tiên mới mở cửa vì sợ đông người, tới ngày thứ nhì buổi chiều mới lấy xe bus tà tà đi xuống phố. Sau khi đi thang cuốn lên tới từng lầu số bốn, nhìn thấy dân mê hoa tấp nập hân hoan. Người thì mới đến, người thì tay xách nách mang ra về, người thì ngồi nghỉ mệt ăn uống phây phả đông nghẹt ở mấy trăm cái bàn ở khu ăn uống giải khát là lòng tôi đã nôn nao cả lên, nhìn quanh quất thấy tấm bảng thật to đề chữ "Orchids" màu tím treo trên trần nhà là tôi bươn bả đi về hướng đó ngay như bị nam châm hút.

Khu chợ lan chỉ có vỏn vẹn 7 cưả hàng bán lan, 2 tiệm đến từ Hawaii, 2 tiệm đến từ California, còn lại là những tiệm ở trên này không có gì hấp dẫn cho lắm. Thành ra tôi tạt vào và đóng đô ngay tại cửa hàng của Andy’s Orchids là vườn lan mà tôi đã từng mua lan ở đó từ bao nhiêu năm nay. Đang khi vồn vã chào hỏi tay bắt mặt mừng với người chủ thì mắt tôi chợt thấy một cây lan có hai chùm hoa đang nở màu trắng, cánh hoa chính hình vỏ sò có sọc dài màu tím trong khi những cánh nhỏ chung quanh thì những sọc dài này lại thay bằng những chấm lấm tấm, thân lan dẹp và thon trông hơi giống như Encyclia cochleata, cây này được gắn trên một khúc gỗ tròn sần sùi đường kính bằng cổ tay và dài hơn 2 gang tay mà rễ đã ra chằng chịt bám đầy còn thả dài xuống làm cả cây lan từ đầu ngọn hoa cho đến cuối rễ tính ra phải dài hơn một mét. Thấy hoa lạ tôi bước đến gần tính đọc bảng tên xem là hoa gì thì hoa tỏa ra mùi thơm như mùi mật, ngửi lâu tí nữa thì mùi thơm nhẹ chuyển qua mùi thơm hắc như mùi hoa đại (người miền Nam gọi là hoa sứ cùi), bảng tên đọc là Encylia chimboraziensis. Bị cám dỗ tức khắc bởi mùi thơm và vẻ man dại của toàn thể giò lan tôi mua ngay. Quanh quẩn ở đấy hơn một tiếng đồng hồ là tôi phơi phới ra về với mỗi tay là hai xách ni lông đầy lan, mà người bán hàng đã cẩn thận bỏ những cây lan này trong 4 cái thùng cạc tông trước khi cho vào bịch nên tôi đi xe bus về đến nhà thoải mái không một chút mệt mỏi chỉ thấy lòng vui như Tết mà thôi.

Về đến nhà tôi bỏ mấy xách hoa lan ở Sun Room, rồi vào bếp đeo miếng tạp dề bắt tay vào làm cơm. Muốn đi cưỡi ngưạ xem hoa nên sáng nay tôi đã chuẩn bị trước, lo hầm nồi sườn non để nấu canh cải cúc (rau tần ô), nồi cá hồi kho để ăn với kim chi. Cá, thịt ba chỉ, hành tỏi tôi đã xắt, băm cất trong tủ lạnh nên chỉ trong vòng nửa tiếng là cơm nước đã xong xuôi. Ăn xong cơm tôi mang cốc trà nóng vào Sun Room , sau khi dải khăn lông và báo trên sàn gỗ tôi đổ đầy một chậu nước lớn để sửa soạn mang lan mấy cây này ra tưới trước khi treo lên.

Trên đường đi lên đi xuống trong nhà sửa soạn đồ nghề, con gái tôi thấy tôi hớn hở vưà đi vừa nhảy lên bậc thang, phải hỏi đùa "Sao chiều nay mẹ vui và hăng vậy". Thật vậy được mấy cây lan mới mà tôi vui như trẻ con được cho gói kẹo, như Thằng Bờm được Phú Ông cho nắm xôi, người Mỹ có câu rất hay để chỉ những người dễ dãi tìm thấy niềm vui, niềm hạnh phúc từ những cái giản dị giống như Thằng Bờm này là "simples minds, simples pleasures".

Tôi lấy quyển sổ tay nhỏ và cái bút chì, mỗi cây lan được cẩn thận nâng niu lấy từ trong giỏ ra, tôi ngắm nghía, tưới nước xong, dời mấy cái bảng tên người bán gắn ở trước ra sau lưng miếng gỗ để mấy cái bảng trắng này không làm mất vẻ thẩm mỹ của lan, treo lên hết một chỗ để ngắm, ghi tên những cây này vào sổ để sẽ ngồi vào computer nghiên cứu tối nay. Xong xuôi tôi đứng ngắm từng cây lan một, chuyến này tôi có đến 7 cây Pleurothallis, tôi ưa trồng loại này vì cây rất hợp với khí hậu vùng Tây Bắc này, thích mát và bóng râm, hơn nữa phần đông ra hoa mấy lần một năm: Pleu. grobyi, Pleu.canaligera, Pleu. nephoglossa, Pleu. vorator, Pleu. eumecocaulon, Pleu. minutalis tôi lấy đến 2 cây vì loại này quá xinh.

Đếm có 3 cây Epidendrum: Epi. embrei hoa màu cam đỏ rũ xuống từng chùm một, ở nhà tôi đã có một cây rồi nhưng thấy cây này tốt quá lại đang có nụ nên nổi lòng tham mua thêm, Epi. banthogastrium là một cụm mơn mởn với những chùm lá dày, hình trái tim màu tím lẫn màu xanh, hoa trông như ngôi sao 5 cánh màu hồng lạt bao chung quanh một cánh chính màu hồng đậm hơn, Epi. jayendelli có thân dài và lá nhọn, ẻo lả với chùm hoa trắng có những cánh màu xanh lá cây lạt. Encyclia thì chỉ có hai cây, cây thứ nhất là Enc. chimborazoensis đã nói ở trên, cây thứ nhì là Enc. maculosa cũng không thiếu vẻ mặn mà, 6 thân cây mạnh hình bầu thon dài với những chiếc lá dày, dài và nhọn, được gắn trên một mảnh gỗ dẹp hình chữ nhật lớn bằng 4 bàn tay chụm lại, đã có 3 cành hoa cũng chĩa thẳng lên với những nụ hoa tròn trịa màu xanh đậm lớn bằng đầu ngón tay út, những nụ hoa này được phủ bằng những cái chấm lấm tấm sần sùi màu trắng nên trông những nụ hoa giống như những cái mụt cóc, có vài cánh hoa đã nỡ có màu cam đậm gần như nâu, toàn thể cây hoa từ rễ, thân, lá và hoa là một sự mạnh mẽ căng đầy nhựa sống như một thôn nữ sốc vác việc đồng áng đang ở tuổi dậy thì.

Tôi vốn mê Dendrobium nên lần này cũng có được 4 cây, những cây này là những cây tôi thèm thuồng lâu rồi nhưng chưa mua, kỳ này thấy tận mắt nên không ngần ngại rước về ngay: thân và lá như tre yêu kiều rũ xuống với bao nhiêu là keikis và những chùm hoa màu vàng tươi, Den. chalmersii có thân thon dài cả thước có những chùm hoa trắng nẩy ra ở đầu cành với những cánh quăn lại, Den.dichaeoides nhỏ xíu thật là xinh có thân bò theo miếng gỗ như con rết, 3 cây lan này đều là giống lan của New Guinea, một đảo lớn nằm trong vùng nước ấm của Thái Bình Dương, chỉ có cây Den. hasseltii là đến từ đảo Java, cây này có thân màu tím mảnh mai như cọng đũa, có lẽ vì màu tím của thân nên tôi đọc ở đâu có chỗ gọi là Spinach orchid (xin tạm dịch là lan Mồng tơi), sẽ nở hoa quanh năm và hoa là màu hồng lạt với nhụy màu vàng. Lan này lại được gắn trên một khúc gỗ tròn màu đỏ nâu nên càng làm tăng vẻ kiều mỵ duyên dáng đã có sẵn từ lá từ thân, ngắm cây lan không cần thấy hoa cũng đủ mê rồi. Ngoài ra tôi còn 2 cây Isochilus aurantiacus, thân và lá của lan này mơ màng như tre như cỏ, giống lan này chỉ có 2 màu, màu tím và màu cam, tím thì dễ mua ở đâu cũng có, nhưng màu cam thì khó khăn vô vàn, năm xưa lang thang trong vườn lan khổng lồ của ông Luis del Favero ở Florida tôi tìm được một cây nhỏ xíu có 5, 6 cộng, năn nỉ mãi ông ấy mới chịu bán, mang về không biết trồng, tưới không đủ nước nên cây đó chết, lên đến trên miền Tây Bắc này mỗi lần nhìn ngắm những cây Isochilus linearis và Isochilus major màu tím lại thèm cây màu cam, vài năm trước vào website của Andy's orchids chỉ thấy màu tím, gọi điện thoại hỏi thì họ có cây màu cam nhưng rất đắt, cũng nhắm mắt nhắm mũi mua vì muốn quá, vài ngày sau nhận được vài cộng như cỏ dại, được dăm tháng không tưới đủ nước cây lại chết. Năm nay thấy trên website của Andy có loại này nhưng không dám mua vì sợ chỉ nhận được vài cộng như lần trước. Ai ngờ lần này đi hội hoa lại thấy ba bụi hoa này ở cửa hàng của Andy, bụi nào bụi nấy xum xuê đếm được cả trăm cộng, rễ thì màu hồng trông như những con giun đất bám vào mảnh gỗ dẹp hình chữ nhật lớn, dưới gốc còn biết bao nhiêu là cây con mọc ra tua tủa, họ có 3 cây tôi muốn lấy hết luôn nhưng giá đắt quá chỉ dám lấy 2 cây thôi còn để dành tiền mua những cây lan khác trông rất hấp dẫn mời mọc.

Những cây còn lại gồm có 2 cây Isabelia pulchella và Isabelia virginalis, loại này còn có tên gọi là Neolauchea, cây Isabelia vừa xinh vừa lạ, có những cái củ chỉ lớn bằng củ hành nhỏ, bên ngoài mỗi củ hành này lại được bọc bằng những cái giỏ như là giỏ mây mà thiên nhiên đan rất khéo, mỏng như tơ nhện nhưng rất chắc, mỗi củ chỉ có một lá nhọn cứng đâm thẳng lên, hoa thì là màu hồng tím thật lạt, còn cây Isabelia pulchella mấy năm trước mua ở Hawaii về phải trả 15 Mỹ Kim mà chỉ được có 2 giây dài hơn gang tay với mấy củ nhỏ bằng đầu đũa, năm ngoái nở mấy cái hoa tím đậm, đánh điện thoại hỏi mua nữa những tiệm đó bán hết rồi, bây giờ gặp đây cùng giá tiền nhưng có những 20 dây như vậy gắn trên miếng rễ cây dương xỉ (tree fern) bề ngang là nửa gang tay, dài gần nửa thước, sao mà tôi không mua cho được. Còn cây Aerangis gắn trên miếng vỏ cây nhỏ, chỉ có 3 chiếc lá thôi nhưng lại có 3 cành hoa rũ xuống mang đầy những chiếc hoa trắng muốt mong manh, cây lá dài nhọn như lan Vũ Nữ nhưng mềm, ra những chùm hoa màu cam từ cuống lá,cây này tôi thèm từ lâu nay thấyở đây nên mua ngay, những cây còn lại là Oerstedella schumaniana, Eria pannea, Oberonia species, Appendicula elegans đúng như tên gọi với những cành lá uốn lên có hoa li ti ở ngọn lá.


Khi bỏ tiền trong túi để sửa soạn đi mua lan tôi đã lòng bảo lòng là nhà chật vườn chật rồi chuyến này chỉ mua 2, 3 cây qúy mình chưa có mà thôi. Nhưng chuyến này cũng như bao nhiêu chuyến trước đã xảy ra, thấy lan là lòng tôi vốn đã mềm sẵn lại một lần nữa lại mềm ra, trí óc không điều khiễn được trái tim, dự tính cứng rắn trước khi bước ra khỏi nhà tan thành mây khói, nếu tôi không dùng xe bus mà đi xe riêng thì tình trạng có lẽ còn tai hại hơn rất nhiều chứ không phải chỉ như thế này thôi đâu.

Đếm đi đếm lại hôm ấy tôi đã mang về nhà 24 cây lan lớn nhỏ đủ loại, đêm hôm ấy tôi đã phải đi ngủ muộn vì lo thu xếp, dọn dẹp treo những cây lan mới này vào một chỗ để ngắm. Vào giường ngủ được hơn 2 tiếng đồng hồ tôi lại thức dậy bật đèn lên ngắm lan, rồi mở sách mở computer nghiên cứu cách trồng mặc dù trại lan của Andy rất chu đáo, cây lan nào cũng có bảng tên ghi rõ cây lan của nước nào, thích bóng râm hay nắng chói, thích khí hậu lạnh, vừa hay ấm, tưới nước mỗi ngày hay mấy lần một tuần. Ngày hôm sau tôi vừa ăn sáng uống trà trong Sun Room, nấu nướng giặt giũ làm việc vặt trong nhà thì lâu lâu lại ghé vào trong đó, còn đầu óc thì lúc nào cũng tràn ngập hình ảnh mấy cây lan này.

Tình trạng này kéo dài suốt 2 tuần lễ và cho đến bây giờ chứ không phải chỉ 1, 2 ngày mà thôi. Vì sau đó vài ngày chị Thảo lại gửi lên một thùng nhỏ gồm một bụi Vũ Nữ Tí Hon Tolumnia variegata với cả hai chục đọt hoa đang ra, chị gói khéo quá không cành nào bị gẫy, một bụi Bulbophyllum membranaceum chị cắt chia cho tôi một nửa, một cây Aerangis citrina nữa và cây Dendrobium anceps. Mấy cây này chị Thảo và chị Vân đi mua ở Tamiami International Orchid Festival và chỗ Hội hoa lan của mấy bà mấy cô của tỉnh St Petersburg, mùa này thì ở đâu cũng thế dân mê lan sẽ tha hồ mà tiêu tiền, nhiều người trong đó có tôi trong túi sẽ không còn đồng nào để ăn bánh, ăn quà vặt. Thôi thì chịu uống nước lã qua ngày để có lan mà ngắm, đắm say mê mẩn triền miên với lan, với "Orchid Symphony", và không gian ngoài kia mùa Xuân đang lặng lẽ dịu dàng báo hiệu sự trở về của mình bằng những nét chấm phá trên những cây đào, cây đỗ quyên, những cây crocus màu nghệ, màu tím, những cây daffodil màu vàng chồi lên từ lòng đất xốp, nâu, ẩm ướt và màu mỡ.

Mùa Đông đã nói lời từ biệt và Mùa Xuân đã đến trong lòng người và hoa ngàn cỏ nội.

Xin hẹn và hy vọng gặp lại các bạn trong Tâm Tình Tây Bắc Seattle tháng 3, 2012.

2/2012