Bác Bùi-Xuân-Đáng

Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng.

Có duyên thì dù xa cách ngàn dặm vẫn có thể gặp nhau, vô duyên thì có đối diện với nhau cũng chẳng biết ai là ai.

Tôi may mắn có duyên trong đời là được tương ngộ với Bác trong một buổi chiều mùa thu nơi đất khách quê người. Lúc đó tôi đang tìm bài viết về lan Hài Việt-Nam và tôi vô Internet tình cờ kiếm được trang Web hoalanvietnam.org. Nhờ đó tôi có số điện thoại của Bác, và tôi đã được nói chuyện với Bác. Tuy chưa bao giờ được tận mặt cùng Bác nhưng chỉ qua những cuộc nói chuyện, những lời Bác qua điện thoại đã đưa tôi trở về qúa khứ, trở về với quê hương thân yêu vơí những cây lan tuyệt vời của nước Việt.

Đọc những bài của Bác viết trong trang Web hoalanvietnam.org tôi đã học được rất nhiều về lan Việt, xin cám ơn Bác đã cho tôi những kiến thức về lan Việt mà tôi đã đi tìm trong mấy chục năm qua. Bác đã trả lời cho tôi những câu hỏi mà từ lâu chưa tìm ra câu giải đáp.

Biết rằng :

Mộ thượng mai khai, xuân hựu lão
Đình biên hạc khứ, khách bất hoàn.
Tạm dịch:

Hoa mai nở trên nấm mộ, mùa xuân lại già đi thêm một tuổi.
Người khách cưỡi hạc ra đi, không bao giờ trở lại.

Nhưng tôi cầu chúc và hy vọng mùa xuân sẽ luôn luôn trở lại trong hoalanvietnam.org

Trên đây là những lời tỏ bày tâm tình về Bác Bùi-Xuân-Đáng rất chân thành của anh Hakone Đỗ-Khắc-Tài ở Đức (Germany), anh thích trồng lan Hài và có nhiều bài viết về loại lan dễ thương này đã đăng trong hoalanvietnam. org. Xin vào mục Biên Khảo và Sưu Tầm đọc Bạch Tạng Hài và Lan Hài Việt-Nam: Di sản quê hương, và Mục Kinh Nghiệm Trồng Lan đọc Vườn Hakone và Lan Hài.

Tôi cũng như anh Đỗ-Khắc-Tài và hàng triệu những người mê lan khác, không được may mắn như các Bác, các Cô Chú, các Anh Chị trong Hội được họp mặt với Bác mỗi tháng một lần, nhưng vì hữu duyên mà được gặp bác Đáng khi đi tìm trên Internet những tài liệu về cây trúc lan Dendrobium hancockii lúc đó đang làm tôi mê mẩn.

Càng đọc những bài viết của Bác, kiến thức về lan của tôi càng ngày càng thêm dồi dào, sau này có dịp được có những cuộc điện đàm với Bác, sau mỗi lần nói chuyện với Bác là tôi học hỏi được Bác biết bao nhiêu điều, không những chỉ về lan mà thôi, mà còn về tình yêu quê hương, yêu nhân thế, yêu gia đình, lòng vị tha, sự cởi mở, chia xẻ với tha nhân. Theo mắt nhìn của riêng tôi, trong vườn lan của Hội Hoa Lan Việt-Nam, giữa muôn hồng ngàn tía tưng bừng phô sắc tỏa hương, chúng ta có Bác Bùi-Xuân-Đáng tựa như cây tùng cổ kính hùng vĩ, minh trí đang ngó xuống những kẻ hậu sinh là chúng ta để chỉ dạy bảo ban.

Nếu có dịp tận mắt xem hoa ngắm cảnh trong những khu vườn cổ của Á Châu, nhất là những vườn của nước Nhật ở cố đô Kyoto, hay những vườn của Trung Hoa ở vùng Hàng Châu, chúng ta nhận thấy một điều là tất cả những vườn này thế nào cũng có rải rác những gốc tùng đứng vững chãi uy nghi. Người xưa chọn lựa cây để trồng trong vườn theo cung cách và ý nghĩa của cây và hoa, như hoa sen tượng trưng cho sự trong sạch thanh khiết, hải đường cho sự giàu sang, lan và tre biểu hiệu cho sự quý phái, cúc, đào, trà mi, hồng cho màu sắc; mộc lan, ngọc lan, hàm tiếu cho hương thơm, ngoài những cây đó ra những vườn này không thể thiếu cây tùng, nét đẹp của cây này làm chúng ta nghĩ đến sự trang nghiêm, trường thọ, bền bỉ, và vững chãi.

Lý Lạp Ông của Trung Hoa bảo rằng ngồi trong vườn trồng đầy liễu và đào, mà bên cạnh không có một cây tùng thì chẳng khác gì ngồi giữa đám trai thanh gái lịch mà không có một ông già để chỉ giáo mình.

Cũng như rất nhiều người, bản thân chúng tôi khi mới bắt đầu biết đến trang Web hoalanvietnam.org và đọc những bài viết về lan rất xúc tích, đầy đủ và xác thực vì đã được tìm tòi nghiên cứu kỹ lưỡng của Bác Đáng, tôi nghĩ rằng đây là sự làm việc của một người mới qua tuổi trung niên, hoặc qúa lắm thì mới vào khoảng lục tuần, tuổi mà theo đức Khổng Tử là Lục thập nhi nhĩ-thuận, nói nôm na là đến tuổi này con người ta đã có đầy đủ tri thức từ học đường, lại được thêm học vấn và kinh nghiệm trường đời chín mùi, sự hiểu biết và công việc làm mới chu đáo, phán đoán được ngay mọi việc, không thấy những gì nghe được là khó hiểu hay chướng ngại, đến khi càng ngày càng được đọc thêm nhiều bài của bác viết về gia đình, về xã hội chung quanh Bác và qua những cuộc điện đàm và những bức điện thư tôi mới khám phá ra Bác đã ngoài 80 tuổi.

Biết bao nhiêu người đã sau khi qua khỏi tuổi 70, Thất thập cổ lai hy, nhất là người Á Đông chúng ta, tự cho mình đã già, không muốn làm một việc gì hết, chỉ hưởng nhàn và chờ ngày bước vào cõi nghìn thu. Bác Đáng thì lại ngược lại, khi tới cái trình độ Thất thập nhi tùng-tâm sở-dục bất du-củ, có nghĩa là đạt được tuổi 70 rồi thì hễ nói hay làm một điều gì thì tự nhiên thể hiện đúng chủ tâm của mình, muốn sao thì được vậy, mà không vượt ra ngoài vòng đạo lý hay lẽ phải.

Vào tuổi 70, bác là người sáng lập ra Hội Hoa Lan Việt-Nam tại Orange, California cho những người Việt Nam yêu lan ở vùng này và những vùng lân cận có chỗ họp mặt, trao đổi chia xẻ những, nhìn ngắm những cây lan của những người trong hội, (xin vào hoalanvietnam.org đọc bài Hội HLVN Quá trình hình thành và phát triển).

Như phần đông chúng ta đã biết, Bác Đáng ngoài thú chơi lan, viết văn còn là một họa sĩ, bức tranh vẽ hoa lan của bác được trưng bày tại trụ sở chính của American Orchid Society ở Delray Beach, Florida từ bao nhiêu năm nay, đây là một sự hãnh diện cho người Việt chúng ta, nhất là những người yêu lan. Nhưng sự thành công đáng phục nhất của Bác là Trang Web của Hội Hoa Lan Việt-Nam, nhờ sự bắt đầu của chị Nguyễn-thị-Nguyệt và sau đó là anh Nguyễn-hữu-Xương, trang Web này đã mang đến biết bao nhiêu sự hiểu biết, thông tin, niềm vui cho những người Việt yêu lan trên thế giới. Dưới sự chỉ dẫn và điều hành rất sáng suốt của Bác, những bài vở dồi dào về lan làm người đọc không khỏi phải trở lại thêm một lần nữa, và rất nhiều lần nữa, tôi biết có những người không thể không ngồi xuống xem qua trang web hoalanvietnam. org mỗi buổi sáng, riêng chúng tôi mỗi lần cần tài liệu gì về những cây lan VN tôi mở ngay trang này trước.

Bác còn cho mở thêm English Section cho người ngoại quốc, mặc dù bài vở ở phần này chưa được phong phú như Bác muốn, nhưng chính Bác lúc nào cũng cố gắng cho ra những bài viết về lan bằng tiếng Anh và không khi nào ngừng cổ động các anh chị cộng tác cố gắng làm cho đề mục này xôm tụ hơn.

Bác làm việc không biết mệt, cuối mùa hè năm 2007 Bác cho lên trang Web của hội mục Lan Rừng Việt-Nam từ A đến Z, muốn được việc này Bác đã phải bỏ biết bao nhiêu công sức, tìm trong internet cũng như sách của Việt-Nam và ngoại quốc, liên lạc với các chuyên gia ngoại quốc về lan Việt như Alex và Karel Petzelka, Leonid Averyanov, sau đó kêu gọi sự giúp sức của các chuyên gia Việt-Nam cũng như các anh chị yêu lan ở quê nhà, đến nay bộ sưu tập này càng ngày càng hoàn hảo, Bác đã và đang làm được một việc mang lại lợi ích chung cho tất cả mọi người yêu lan Việt. Việc này không phải là một việc dễ có thể làm xong một sớm một chiều, và một mình cô thương độc mã với mớ tuổi đời chồng chất trên vai. Nhưng lòng nhiệt thành, mê say, sự kiên nhẫn, cộng thêm kinh nghiệm và sự hiểu biết về lan Việt, với sức khỏe dẻo dai hiếm có, bền bỉ để mỗi ngày ngồi trước máy điện toán ít nhất là 2 tiếng đồng hồ Bác đã và đang bổ túc cho Lan Rừng Việt-Nam từ A đến Z càng ngày càng đầy đủ và chính xác hơn.

Những kinh nghiệm và sự hiểu biết về lan đến từ mấy chục năm dòng dã vun xới, chăm sóc mấy ngàn cây lan qúy, xin vào hoalanvietnam.org, mục Bài Khác đọc Mừng Sinh Nhật Bác Bùi-Xuân-Đáng và Vườn lan nhà Bác Bùi-Xuân-Đáng, đến những chuyến du lịch cưỡi ngựa xem hoa ở Peru, Úc, Thái Lan và nhất là những chuyến trở về Việt-Nam đã giúp Bác thu nhặt, lượm lặt được biết bao nhiêu tài liệu hữu ích mà Bác đã và đang truyền bá san xẻ với chúng ta trên hoalanvietnam.org.

Vườn lan với những cây lan quý mang về cho Bác bao nhiêu là giải thưởng, có thể nói là không đếm được, nói đến lan của Bác không thể không nhắc đến Bác gái, nay không còn nữa, Bác đã may mắn có người bạn đường cùng nhìn về một hướng, đồng hội đồng thuyền, cùng đi ngắm lan, mua lan với Bác, cùng tưới bón sang chậu xẻ cây với Bác, cùng với Bác thưởng thức hương lan tràn ngập trong vườn, xin vào hoalanvietnam.org, mục Tiểu chuyện về lan đọc Chùm lan ngày Tết, Nicole Valentile châu về hiệp phố và Hồn hoa theo chủ. Vườn lan sau ngày Bác gái mất đã bị Bác Đáng bỏ bê một thời gian, ai cũng hiểu là người yêu qúy nhất trên đời đã vĩnh viễn mất đi thì trên đời này có còn gì nữa đâu để làm người còn lại phải bận tâm, hơn nữa ra vườn thăm cây thăm lan trong lúc lòng đang đau xót vì mất mát, thương nhớ, cô đơn này chỉ khơi lại những lúc còn có đôi có cặp:

Khi chén rượu, lúc cuộc cờ
Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên.

Dưới suối vàng, có lẽ không thể nhìn Bác Đáng héo mòn, như con uyên ương lẻ bạn ra vào thui thuỉ buồn bã những đêm dài, tôi nghĩ Bác Gái, người khuất núi đã dun duỉ, dẫn dắt, nên một ngày kia cô Huệ đã bước nhẹ vào đời Bác Đáng, mang theo sự vui tươi ấm áp, những săn sóc tỉ mỉ mà người đàn ông cần ở người đàn bà, hơn nữa Bác Đáng là người đa tài, tài tử không thể không có giai nhân bên cạnh.

Đọc những bài Bác viết về những chuyến du lịch Việt-Nam. Kampuchia, Thái-Lan, xem ảnh chúng ta luôn luôn thấy một người đàn bà mặc dù hơi có tuổi nhưng những nét thanh tân của một nhan sắc có hạng vẫn còn tồn tại, và sự hạnh phúc được nhận thấy ngay từ ánh mắt, nụ cười, nhìn những tấm ảnh rất đầm ấm này, ta có thể nghĩ ngay đến câu thơ bất hủ của Đinh-Hùng:

Nếu bước chân ngà có mỏi
Xin em tựa sát lòng anh
Ta đi vào tận rừng xanh
Vớt cánh rong vàng bên suối.

Tôi cũng được nói chuyện với cô Huệ vài lần qua điện thoại, qua những mẫu chuyện lặt vặt tôi biết là Bác Đáng được săn sóc từng bữa ăn, từng giấc ngủ, hai người mỗi ngày thả bộ đi dạo trong xóm nhỏ, thỉnh thoảng lại đi du lịch xa. Đến cả những cây lan của Bác cũng được để ý đến, mặc dù cô Huệ không phải là một người mê lan, nhưng năm ngoái trong một lần nói chuyện, tình cờ Cô có kể là mấy hôm nay mưa nhiều, những cây lan Úc speciosum quý của Bác là loại không chịu ướt nhiều, Bác phải mang vào trong nhà và Cô cùng Bác phải dùng khăn lau cho khô từng cây một. Mỗi lần nói chuyện với cô Huệ, nghe giọng nói tiếng cười tràn trề hạnh phúc của cô khi nói đến Bác Đáng, tôi cảm thấy yên chí là Bác Đáng đang sống những ngày vàng (theo người Mỹ thì những năm còn lại của một đời người sau khi về hưu, muốn làm gì thì làm theo ý mình là những năm vàng, golden years) còn lại của một đời đáng sống không những chỉ cho chính bản thân Bác và Gia-đình riêng của Bác mà còn cho chúng ta những người có thú trồng lan bây giờ và những thế hệ mai sau.

Để chấm dứt bài này chúng tôi xin thay mặt hết tất cả các bạn yêu lan Việt nói riêng và yêu lan nói chung gửi lời cảm tạ chân thành từ trái tim đến Bác Bùi-Xuân-Đáng, một Hiền giả nhiệm nhân, Tri tận nhi bất suy (Người hiền được người tin, truyền bá sự sáng suốt của mình mà không nhầm lẫn) đã sáng lập ra Hội Hoa Lan Việt-Nam và hoalanvietnam.org.

Và xin ơn trên cho Bác luôn luôn có một sức khỏe dồi dào, thân tâm thường an lạc.