Lan Rừng VN: Habenaria [Phần 1]

ACKNOWLEDGMENTS

This orchid guide is merely instructional, a guide to help Vietnamese orchid enthusiasts understand their native plant species. It is not to be used for commercial purposes.

Pictures found in this guide have been reproduced from the collections of Alex & Karel Peterzelka, the author, various books, magazines, and internet websites. We include this acknowledgment to request their permission for use of their photography and give proper thanks. Photographers are individually acknowledged next to their respective photos.

We do not wish in any way to violate any copyrights. Since many of the same photos appear in different websites, we do not know where the primary source of the photos came from In the case that you do not approve of the use of your pictures, please notify us and we will take immediate action to remove them or credit you in the way you see fit.

Dang Xuan Bui

A	B	C	D
E	F	G	H-K
L	M-N	O	P
R	S	T	U-V-Z

Danh Sách các Hoa Lan được liệt kê theo thứ tự ABC (xin bấm vào tên hoa dưới đây để xem):

• Habenaria acuifera Wall. ex Lindl. 1835
• Habenaria amplexicaulis Rolfe ex Downie 1925
• Habenaria apelata Gagnep
• Habenaria arietina Hook. f. 1890
• Habenaria calcicola Aver
• Habenaria ciliolaris Kraenzl. 1893
• Habenaria commelinifolia (Roxb.) Wall. ex Lindl. 1835
• Habenaria dentata [Sw.] Schlechter 1919
• Habenaria erostrata Tang & F.T. Wang 1936
• Habenaria falcatopetala Seidenf. 1977
• Habenaria godefroyi Rchb. f. 1878
• Habenaria harderi Aver. & Averyanova
• Habenaria humistrata Rolfe ex Downie 1925
• Habenaria khasiana Hook. f. 1890
• Habenaria limprichtii Schltr. 1919
• Habenaria lindleyana Steud. 1840
• Habenaria linguella Lindl. 1835
• Habenaria luceana Aver.
• Habenaria lucida Wall. ex Lindl. 1835

Lan Rừng VN: Habenaria [Phần 2]

Lan Rừng VN: Hancockia - Holcoglossum

Habenaria Willd. 1805

Trên thế giới có khoảng 600 giống, Việt Nam có 38 giống:

1. Habenaria acuifera Wall. ex Lindl. 1835
Đồng danh: Tên Việt: Hà biện nhọn (PHH), Kiến cò gai (TH). Mô tả: Địa lan cao 20-40 cm. Lá 2-3 chiếc, dài 10 cm, rộng 2 cm. Chùm hoa ở ngọn, dài 5-6 cm, hoa 10-18 chiếc, to 1 cm nở vào cuối Hạ. Nơi mọc: Tam đảo, Ba Vì, Phước Thành, Đà Lạt, Gia Lai, Phú Quốc.
Ảnh: pflanzen-im-web.de	Ảnh: qsbg.org

2. Habenaria amplexicaulis Rolfe ex Downie 1925
Đồng danh: Tên Việt: chưa có. Mô tả: Địa lan, cao 30-40 cm, lá 2-3 chiếc, chùm hoa ở ngọn dài 8-10 cm hoa 5-7 chiếc nở vào Hạ-Thu. Nơi mọc: Lào Cai, Yên Bái, Tam Đảo.
Ảnh: benorchids.com	Ảnh: Tripetch. P

3. Habenaria apelata Gagnep
Đồng danh: Tên Việt: Kiến cò Trung (TH). Mô tả: Địa lan, thân cao 40 cm, hoa 10-15 chiếc. Nơi mọc: Nha Trang. Ghi chú: Đặc hữu của VN.	Ảnh: ppp-index.de

4. Habenaria arietina Hook. f. 1890

Đồng danh: Habenaria ensifolia var. gigantea (Pradhan) P.K. Sarkar 1984; Habenaria ensifolia var. khasiensis (Pradhan) P.K. Sarkar 1984; Habenaria intermedia var. arietina (Hook. f.) Finet 1901.
Tên Việt: chưa có.
Mô tả: Địa lan lá phía dưới to, phía trên nhỏ. Chùm hoa cao 15-18 cm, hoa 15-20 chiếc, to 3-5 cm, cánh hoa mầu xanh giống như lá, nở vào mùa Hạ.
Nơi mọc: Sơn La, Lai Châu.

Ảnh: Orchidspecies.com

Habenaria aristata (Lindl.) Hook. f. 1885 xin xem Peristylus aristatus Lindl. 1835

5. Habenaria calcicola Aver
Đồng danh: Tên Việt: chưa có. Mô tả: Địa lan hay thạch lan cao 30-60 cm, lá 3-6 chiếc dài 20 cm, chùm hoa ở ngọn, dài 15 cm, hoa chi chít, to 1-1,8 cm, thơm nở vào mùa Thu. Nơi mọc: Các giáo sư Nguyễn Tiến Hiệp, Leonid Averyanov và Phan Kế Lộc (HAL) tìm thấy tại Tân Sơn, Phú Thọ vào tháng 8,9-2009.	Hinh vẽ: HAL

6. Habenaria ciliolaris Kraenzl. 1893
Đồng danh: Habenaria kweitschuensis Schltr. 1921. Tên Việt: Hà biện rìa lông (PHH), Kiến cò sợi (TH). Mô tả: Địa lan cao 70-80 cm, lá 7-8 chiếc trên nhỏ dưới to, chùm hoa dài 9-30 cm, hoa 6-30 chiếc, to 7-8 mm nở vào Hè-Thu. Nơi mọc: Lào Cai, Sa Pa, Tam Đảo, Ba Vì.
Ảnh: orchids.la.coocan.jp	Ảnh: orchids.la.coocan.jp

7. Habenaria commelinifolia (Roxb.) Wall. ex Lindl. 1835
Đồng danh: Orchis commelinifolia Roxb. 1832; Platanthera commelinifolia (Roxb.) Lindl. 1828. Tên Việt: Hà biện lá trai (PHH), Kiến cò thài lài (TH). Mô tả: Địa lan cao 60-75 cm, lá 4-6 chiếc. Chùm hoa dài 10-20 cm, hoa 15-20 chiếc to 1,5-2 cm, nở vào cuối mùa Hạ và đầu mùa Thu. Nơi mọc: Lâm Đồng, Đồng Nai.
Ảnh: Orchidspecies.com	Ảnh: Phan Kế Lộc

8. Habenaria dentata [Sw.] Schlechter 1919
Đồng danh: Habenaria dentata f. ecalcarata (King & Pantl.) Tuyama 1966; Habenaria dentata var. tohoensis (Hayata) S.S. Ying 1977; Habenaria geniculata D. Don 1825. Tên Việt: Hà biện răng (PHH), Kiến cò răng (TH). Mô tả: Địa lan cao 50-60 cm, chùm hoa dài 15 cm, hoa 15-20 chiếc, to 3-4 cm, nở vào mùa Thu. Nơi mọc: Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Vĩnh phú, Thừa Thiên, Đà Nẵng, Lâm Đồng, Đồng Nai.
Ảnh: culturesheet.org	Ảnh: flickr.com

9. Habenaria erostrata Tang & F.T. Wang 1936
Đồng danh: Tên Việt: Hà biện không mũi (PHH), Kiến cò không mũi (TH). Mô tả: Địa lan cao 40-70 cm, chùm hoa dài 10 cm, hoa to 1,5 cm. Nơi mọc: Nha Trang, Hòn Tre, Phú Yên.	Hình vẽ: Orchids of Vietnam Illustrated Survey

10. Habenaria falcatopetala Seidenf. 1977
Đồng danh: Habenaria stenopetala Aver. 1988. Tên Việt: Hà biện cánh hình phẳng (PHH), Kiến cò cánh cong (TH). Mô tả: Địa lan cao 40-80 cm, lá 5-6 chiếc, chùm hoa cao 15-20 cm, hoa 8-12 chiếc, to 3 cm, nở vào mùa Thu. Nơi mọc: Langbian.
Ảnh: hanamist.sakura.ne.jp	Ảnh: hanamist.sakura.ne.jp

11. Habenaria godefroyi Rchb. f. 1878
Đồng danh: Kryptostoma godefroyi (Rchb. f.) Olszewski & Szlach. 2000; Ochyrorchis godefroyi (Rchb. f.) Szlach 2004. Tên Việt: Hà biện Godefroyi (PHH), Kiến cò xanh (TH). Mô tả: Địa lan thân cao 30-40 cm, lá 2-3 chiếc, dài 10 cm, rộng 1 cm, Chùm hoa dài 5-12 cm, hoa 6-12 chiếc, to 2 cm. Nơi mọc: Thất Sơn, Châu Đốc.	Ảnh: Tripetch. P.

12. Habenaria harderi Aver. & Averyanova
Đồng danh: Tên Việt: chưa có. Mô tả: Thạch lan hay địa lan cao 20-40 cm, 6-10 lá dài 6-8 cm, rộng 5-7 mm, Chùm hoa ở ngọn dài 4-10 cm, hoa 20-30 chiếc, to 6-8 mm nở vào mùa Thu. Nơi mọc: Vị Xuyên, Hà Giang.	Hình vẽ: Orchids of Vietnam Illustrated Survey

13. Habenaria humistrata Rolfe ex Downie 1925
Đồng danh: Tên Việt: Hà biện đất (Lan hoang dã Phú Quốc) . Mô tả: Địa lan nhỏ, có củ, thân rất ngắn 1,1-1,4 cm mang vài lá ở gần gốc, xếp theo hình xoắn ốc dài 5-7 cm rộng 2-4 mm. Chùm hoa ở ngọn dài 23-28 cm mang 10 hoa. Nơi mọc: Bãi Thơm, Phú Quốc. Ảnh và Tư liệu theo Lan Hoang Dã Phú Quốc.
Ảnh: Nguyễn Vũ Khôi	Ảnh: Nguyễn Vũ Khôi

14. Habenaria khasiana Hook. f. 1890
Đồng danh: Habenaria graminifolia Gagnep. 1931. Tên Việt: Kiến cò cỏ (TH). Mô tả: Địa lan cao 45-50 cm, lá 8-12 chiếc, dài 7 cm rộng 1,5 cm. Chùm hoa cao 8-15 cm, hoa 8-10 chiếc to nở 2-3 cm nở vào mùa Hạ. Nơi mọc: Bà Rịa, Vũng Tầu.	Ảnh: Tripetch. P

15. Habenaria limprichtii Schltr. 1919
Đồng danh: Habenaria pectinata var. limprichtii (Schltr.) Pradhan 1976; Kryptostoma limprichtii (Schltr.) Szlach. & Olszewski 1998; Ochyrorchis limprichtii (Schltr.) Szlach. 2004. Tên Việt: Hà biện đầu bò (PHH), Kiến cò đầu bò (TH). Mô tả: Địa lan cao 50-10 cm, lá 4-7 chiếc. Chùm hoa ở ngọn cao 10-20 cm, hoa 10-20 chiếc to 4 cm nở vào cuối Xuân, đầu Hạ. Nơi mọc: Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Đà Lạt, Lâm Đồng.
Ảnh: Triipetch. P.	Ảnh: plantphoto.cn

16. Habenaria lindleyana Steud. 1840
Đồng danh: Habenaria columbae Ridl.1900; Habenaria latifolia Lindl. 1835; Habenaria macroptera Gagnep. 1931. Tên Việt: Hà biện (PHH), Kiến cò lớn (TH). Mô tả: Địa lan nhỏ, cao khoảng 40-50 cm, lá 3-5 chiếc, chùm hoa ở ngọn, hoa 15-25 chiếc to 3-4 cm nở vào mùa Hạ-Thu. Nơi mọc: Ba Vì, Tam Đảo, Vũng Tầu, Bà Rịa.
Ảnh: Tripetch. P	Ảnh: bloggang.com

17. Habenaria linguella Lindl. 1835
Đồng danh: Centrochilus gracilis Schauer 1843; Habenaria endothrix Miq. 1861. Tên Việt: Hà biện môi nhỏ (PHH), Kiến cò ruồi (TH). Mô tả: Địa lan, lá 3-4 chiếc. Chùm hoa cao 3-6 cm, hoa 9-20 chiếc, to 1,5 cm nở vào cuối Xuân, đầu Hạ. Nơi mọc: Lạng Sơn, Quảng Ninh.
Ảnh: Flickr.com	Ảnh: Flickr.com

18. Habenaria luceana Aver.
Đồng danh: Tên Việt: chưa có. Mô tả: Địa lan cao 25-30 cm, lá 4-5 chiếc. Chùm hoa ở ngọn cao 20-25 cm, hoa 5-10 chiếc, không mở rộng, to 7-8 mm, nở vào mùa Xuân. Nơi mọc: N.T. Hiep, Averyanov., P.K. Loc, N.T. Vinh, N.S. Khang, T.H. Thai, N.V. Trai đã tìm thấy tại khu vườn quốc gia Yok Don, Bản Đôn, Đắc Lắc ngày 27-3-2008.
Ảnh: Leonid Averyanov	Ảnh: Leonid Averyanov

19. Habenaria lucida Wall. ex Lindl. 1835
Đồng danh: Habenaria dilatata subsp. lucida (Wall. ex Lindl.) S.S. Ying 1990; Habenaria recurva Rolfe ex Downie 1925. Tên Việt: Hà biện trong (PHH), Kiến cò bóng (TH). Mô tả: Địa lan trung cao 40-70, lá 5-6 chiếc mặt trên xanh, mặt dưới có đốm tím. Chùm hoa ở ngọn cao 15-30 cm, hoa 10-20 chiếc, to 2 cm nở vào mùa Hạ. Nơi mọc: Khánh Hoà, Ninh Thuận, Côn Đảo.
Ảnh: Orchidfoto.com	Ảnh: Orchidfoto.com

Lan Rừng VN: Habenaria (xin xem tiếp Phần 2)