
Năm nay là năm thứ 3, Hội Hoa Lan Newport Harbor tổ chức cuộc triển lãm và bán lan tại Wesminster Mall vào ngày 10-11 và 12 tháng 2 vừa qua.
Hội hoa lan này thành lập từ năm 1979 với các sinh hoạt đều đặn vào 8 giờ tối mỗi thứ Ba, tuần lễ thứ 3 hàng tháng tại Costa Mesa Community Center, 1845 Park Avenue, Costa Mesa, CA. Đây là một hội gồm nhiều hội viên giầu có, nhưng đó không phải là ưu điểm của Hội này, mà là một hội có thiện chí đứng ra tổ chức những cuộc triển lãm hoa lan sau khi Fascination of Orchid Show trên đà xuống dốc.
Thực sự mà nói, hội nào cũng vậy chỉ có vài người là sốt sắng nhất, một trong vài người đó là anh Bùi Mạnh Hà, Giám đốc điều hành cuộc triễn lãm này. Anh đã vất vả và bỏ rất nhiều thì giờ từ mấy tháng trước cho cuộc tổ chức này được chu đáo từ việc liên lạc với thương xá Wesminster, các hội hoa lan, các bạn hàng, phân chia chỗ bán hàng, nơi triển lãm v.v...

Tổ chức này chia làm 2 khu riêng biệt: Phòng triển lãm chính ở lầu 2 dành cho Ban tổ chức, các hội Hoa Lan như Newport Harbor Society (hội chủ nhà) San Diego County Orchid Society, South Bay OrchidSociety, Casa de las Orchidae, Hội lan thuần chủng (species) miền Nam California, LICO Orchid, Cal Orchids, Santa Barbara orchids và Hội Hoa lan Viêt Nam. Lầu 1 nơi bán lan của những gian hàng trong đó 4 gian hàng của người Việt chúng ta và 1 phòng triển lãm của các gian hang bán lan.
Sáng ngày thứ 6 bà Margie Rice, Thị trưởng Thành phố Westminster đã tới thăm khu triển lãm và chọn cây Cymbidium Gala Odyssey "Velvet" để nhận lãnh một giải đặc biệt mang tên bà.
Kể từ khi thành lập vào năm 2004, Hội Hoa lan Việt Nam luôn luôn tham gia trong các cuộc triễn lãm chung với các hội Hoa Lan Hoa Kỳ và năm nào cũng gặt hái được nhiều thành quả tốt đẹp. Năm nay Hội hoa lan Việt Nam được xếp hạng thứ Nhì sau hội chủ nhà.
Bàn triển lãm riêng của anh Bùi Mạnh Hà được chọn là bàn cá nhân xuất sắc với nhiều cây lan đẹp. Đặc biệt nhất là cây Laelia Santa Barbara Sunset "Showtimes", cây này đã 3 năm liên tiếp đoạt giải cây lan đẹp nhất, và các giải khác tổng cộng tới 5 huy chương và phần thưởng.
Trong khu tiển lãm dành cho các người bán lan, Tuyết Orchids trưng bầy nhiều cây lan đẹp và cây Dendrobium speciosum var grandiflorum được giải nhất trong các cây lan đẹp của ngày hội (Best specimen of the Show). Bàn trưng bầy của Thọ Orchids với 3 cây lan Den kingianum của anh Phạm Cường được giải HCC của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ.
Nói chung năm nay Hội Lan này khá thành công về mọi mặt, nhờ tổ chức cách xa ngày Tết cho nên các gian hàng mua bán tốt đẹp đặc biệt, nhất là gian hàng của George Hatfield với những châu lan rũ Cym. Dorothy Stockstill hoa mầu nâu đỏ sẫm 8-16 dò hoa chỉ còn 50$ cho 2 chậu. Cây lan này vài ba năm trước giá từ 100-150$ một cây nhỏ chưa có hoa.

Vì cấy mô và sản xuất hàng ngàn cây một lúc cho nên gần như bán phá giá làm cho nhiều lúc đông nghẹt khách mua và một chuyện không đẹp đã xẩy ra. Hai bà tranh dành mua một cây lan và giằng co cãi vã đến nỗi phải gọi nhân viên an ninh đến mới vãn hồi được trật tự.
Gian hàng đông khách khác là Santa Barbara Estates Orchid với những cây Laelia lai giống với Schomgburkia hay Cattleya và cây lan Cymbidium schroederi của Việt Nam nhưng giá bán tới 48$ cây nhỏ và mầu sắc không mấy hấp dẫn. Tiếp đó là gian hàng của Andy’s Orchid với khá nhiều cây lan Việt như: Cym insigne, Dendrobium pendulum, Eria globifera . Gian hàng của Peter Lin cũng có nhiều cây lan Việt như: Den. chrysotoxum (Kim điệp, Hoàng lạp), Den. lindleyi (Vẩy rồng), Den. thyrsiflorum (Thủy tiên). Biết rằng người Việt chúng ta, nhất là các hội viên Hội Hoa Lan Việt Nam ưa thích những cây lan của cố hương yêu dấu nên giá bán thường từ 30$ trở lên, quá cao so với các cây lan khác.
Trong các gian hàng của người Việt có Nha Trang, Cường, Nghĩa, Tuyết bán nhiều giống lan và những cây lan Úc với những cây Den. kingianum lai giống với giá từ 50-70$ trở lên.
Có một vài người thắc mắc hỏi chúng tôi là tại sao những cây lan rất đẹp như sau mà chẳng có giải nào như trường hợp sau:
1. Cây Dendrobium speciosum hoa vàng.
2. Có những cây rất đẹp và hiếm thấy như 2 cây Calanthe kawakamii (sieboldi) hoa vàng và Calanthe arisanensis hoa trắng, của chính ngay hội chủ nhà chỉ có một cây được giải Ba.
3. Những cây lan hoa dị dạng (peloric) như cây Cym Appleby 'Royal Surprise' thực là đẹp mà chẳng có giải nào.
Xin trả lời chung:
• Muốn dự giải phải điền vào mẫu muốn tham dự vào loại nào: Loài lan, Nguyên thủy hay lai giống, mầu sắc v.v... Nếu sai sót bất cứ một chi tiết nào cũng không được chấm, ngoài ra cây phải nở hoa 2/3 và nếu có dấu hiệu bị vi rút hay sâu bọ sẽ bị loại bỏ.
• Quy luật chấm giải dành cho nhóm Dendrobium quá thu gọn, cho nên nhiều cây rất đẹp mà chẳng có giải nào. Các giải cho loài lan Úc chỉ có 2 hạng, mà Hội Hoa Lan VN của chúng ta có tới 14 cây trong tổng số 45 cây lan dự giải.
• Ngoại trừ các giám khảo của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ (AOS) và CSA là những người có nhiều kinh nghiệm, đã được chọn lựa và huấn luyên kỹ càng, các giám khảo khác có thể có sự sơ xuất hoặc hội khác có cây đẹp hơn, mà chúng ta không thấy.
• Đối với Hội Hoa Lan Hoa Kỳ (AOS) những cây lan dị dạng không có đặt tiêu chuẩn khác biệt. Riêng Hội Điạ lan Hoa Kỳ (CSA) nếu có dự thi sẽ được chấm giải Award of Distintion (AD/CSA) với điều kiện phải có 5 giám khảo đồng ý.
Ai thắc mắc cứ việc thắc mắc, đa số người chơi lan cho rằng việc mang cây tới triển lãm để chia xẻ niềm vui với mọi người. Họ có xá gì mấy cái giải xanh đỏ và ngay cả những giải của AOS hay CSA cũng chỉ là niềm hãnh diên chốc lát, ngoại trừ mấy người dùng những giải này để bán cây cho được cao giá.
Các gian hàng bán lan hể hả gần như thu tiền không kịp, người mua tấp nập mặc cho kinh tế lên hay xuống. Hội viên hội Hoa Lan Viêt Nam hài lòng vì đã tìm được những cây lan lạ đẹp của quê cũ và quê hương mới và số người chi ra khoảng 500-600$ không phải là ít.

Cá nhân chúng tôi, tham dự cuộc triển lãm là tận hưởng một thú vui trước khi nhắm mắt xuôi tay và gặp lại vài người bạn cũ còn sót lại của 20 năm về trước như Dorothy Golberd, Patricia Rolland chủ nhân vườn lan Rolland Collection 12446 South Georgian St., Garden Grove từ xưa nổi tiếng với những cây lan quý. Pat đã ngót nghét 90, tuy còn minh mẫn và đã ngồi xe lăn từ mấy năm qua nhưng vẫn còn có mặt trong các hội lan lân cận. Nhiều người ban cũ như vợ chồng Jane & Bill Austin, Paul Brecht họ chẳng bao giờ có diễm phúc nhìn thấy những cây lan đẹp như Pat và tôi.
Nói tóm lại cuộc triển lãm hoa lan Newport Harbor năm nay thành công tốt đẹp, ngoại trừ chuyện tranh dành mua bán đáng xấu hổ kể trên.
Xin đón coi phóng sự trên các đài tại Nam California như Saigon TiVi (57.5) và VNBC (23.4) sẽ phát hình nay mai .